Lâu nay vẫn còn không ít người hiểu sai, nhầm lẫn HIV/AIDS với những tệ nạn xã hội như ma túy, mại dâm dẫn đến có cái nhìn không mấy thiện cảm và kỳ thị với những người có “H”.
Sự kỳ thị có thể xuất phát từ thiếu kiến thức cũng có thể là do nỗi sợ hãi về căn bệnh hay do những tin đồn vô căn cứ lan truyền trong cộng đồng cho rằng HIV/AIDS là bệnh rất dễ lây, xem nhiễm HIV/AIDS là tệ nạn xã hội, nhiễm HIV/AIDS là có tội, có lỗi.
Trên thực tế, bất kỳ ai cũng có nguy cơ nhiễm HIV nếu không thực hiện các biện pháp phòng ngừa. Nhiều trường hợp nhiễm HIV không xuất phát từ hành vi nguy cơ cao, như: phụ nữ nhiễm từ chồng, nhân viên y tế bị phơi nhiễm nghề nghiệp hay trẻ em bị lây truyền từ mẹ sang con. Dù nguyên nhân nào, người nhiễm HIV đều phải đối mặt với áp lực tâm lý nặng nề, trong đó nỗi đau do kỳ thị gây ra không hề nhỏ.
 |
| Bệnh nhân HIV/AIDS cần chăm sóc nâng cao sức đề kháng. Ảnh minh họa. Nguồn: Internet |
Sự kỳ thị thể hiện dưới nhiều hình thức: xì xầm bàn tán, tỏ sự xa lánh, không muốn tiếp xúc; nặng nề hơn là sự phân biệt đối xử bằng cách cho người nhiễm nghỉ việc hoặc từ chối cung cấp dịch vụ. Dù so với trước đây, việc kỳ thị, phân biệt đã giảm đi nhưng vẫn còn tồn tại và dưới hình thức khó nhận diện hơn.
Do sợ bị kỳ thị và phân biệt đối xử, người nhiễm HIV thường giấu tình trạng bệnh tật và càng không dám tiếp xúc với cộng đồng, không hợp tác với chương trình phòng, chống HIV/AIDS. Do đó cán bộ chuyên môn khó có thể gặp và tư vấn cho họ về kỹ năng phòng và tránh lây nhiễm HIV/AIDS cho người khác. Vì không tiếp cận với người nhiễm HIV nên cơ quan chức năng cũng khó có được số ca bệnh chính xác, từ đó khó ước tính và dự báo chính xác về tình hình bệnh, gây khó khăn cho công tác phòng, chống HIV/AIDS
Cũng vì sợ bị kỳ thị nên nhiều bệnh nhân ngại làm xét nghiệm HIV dù biết mình có nguy cơ cao phơi nhiễm. Những người có kết quả xét nghiệm dương tính thì ngại điều trị vì nếu sợ lộ thông tin khi điều trị thuốc ARV thông qua bảo hiểm y tế (BHYT). Bên cạnh đó, sự kỳ thị phân biệt đối xử còn làm ảnh hưởng đến hiệu quả của điều trị. Bởi, để đạt được tải lượng vi rút dưới ngưỡng phát hiện, bệnh nhân phải tuân thủ điều trị, tức là phải uống thuốc đúng giờ, uống hằng ngày, uống theo chỉ định của bác sĩ nhưng do sợ lộ ra việc mình uống thuốc nên người bệnh thường giấu giếm việc uống thuốc của mình, dẫn đến việc uống thuốc không thường xuyên, không đạt hiệu quả.
Đối với những bệnh nhân HIV/AIDS, sự kỳ thị phân biệt đối xử từ cộng đồng thậm chí còn khiến họ đau đớn hơn rất nhiều so với nỗi đau do bệnh tật gây ra. Sự kỳ thị có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe thể chất, cảm xúc và tinh thần của bệnh nhân và gia đình.
Tính đến nay toàn tỉnh Đắk Lắk ghi nhận hơn 3.400 trường hợp nhiễm HIV, trong đó hơn 2.600 người còn sống, hơn 700 trường hợp tử vong. Tuy nhiên, thực tế số người nhiễm HIV còn cao hơn nhiều. Điều này cho thấy vẫn tồn tại khoảng cách đáng kể trong tiếp cận điều trị, trong đó kỳ thị và phân biệt đối xử là một trong những rào cản chính.
Có thể nói, việc ngăn chặn kỳ thị là một trong những giải pháp then chốt để nâng cao hiệu quả phòng, chống HIV/AIDS. Để làm được điều này, cần tiếp tục đẩy mạnh truyền thông, cung cấp kiến thức chính xác về HIV/AIDS, đặc biệt là các đường lây truyền và biện pháp phòng tránh. Đồng thời cần xây dựng môi trường xã hội thân thiện, không kỳ thị; bảo đảm quyền được chăm sóc y tế, học tập và làm việc của người nhiễm HIV. Sự cảm thông, chia sẻ của cộng đồng sẽ giúp người bệnh tự tin hơn, tích cực điều trị và sống có ích.
Khi người nhiễm HIV được đối xử công bằng và tôn trọng, họ sẽ chủ động tiếp cận dịch vụ y tế, góp phần kiểm soát dịch bệnh hiệu quả hơn. Đây cũng chính là nền tảng quan trọng để Việt Nam tiến dần đến mục tiêu kết thúc dịch bệnh AIDS vào năm 2030.
Nguyễn Công Thành
Nguồn: Báo Đắk Lắk điện tử
