Nâng cao nhận thức pháp luật trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Trong những năm qua, công tác tuyên truyền, phổ biến chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk được triển khai thường xuyên với nhiều hình thức phong phú, phù hợp thực tiễn cơ sở. Qua đó góp phần nâng cao nhận thức pháp luật, từng bước xóa bỏ các hủ tục lạc hậu, xây dựng đời sống văn hóa mới trong cộng đồng dân cư.

Từng bước xóa bỏ hủ tục tảo hôn

Với trên 95% dân số là đồng bào DTTS, trước đây buôn Yang Lá 2 (xã Đắk Liêng) từng xảy ra nhiều trường hợp kết hôn sớm do ảnh hưởng của tập quán và hạn chế trong nhận thức pháp luật. Để thay đổi thực trạng này, buôn Yang Lá 2 đã triển khai mô hình “Buôn không tảo hôn”, thành lập Tổ truyền thông cộng đồng với sự tham gia của ban tự quản buôn, chi hội phụ nữ và những người có uy tín.

Chị H’Phữn Je, Tổ phó Tổ truyền thông cộng đồng buôn Yang Lá 2 cho biết, thời gian đầu việc tuyên truyền gặp không ít khó khăn bởi nhiều gia đình vẫn còn chịu ảnh hưởng của tập quán cũ. Tuy nhiên, bằng cách lồng ghép nội dung pháp luật vào các cuộc họp buôn, sinh hoạt cộng đồng và kiên trì đến từng hộ dân vận động, nhận thức của người dân đã dần thay đổi. Đến nay, buôn không còn xảy ra trường hợp tảo hôn.

Tổ truyền thông cộng đồng buôn Yang Lá 2, xã Đắk Liêng tuyên truyền pháp luật về hôn nhân và gia đình, góp phần thay đổi nhận thức của người dân trong phòng, chống tảo hôn. Ảnh: V. Anh

Không chỉ tại xã Đắk Liêng, công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về hôn nhân và gia đình cũng mang lại hiệu quả rõ nét tại xã Đức Bình. Theo bà Nguyễn Thị Điềm, Giám đốc Trạm Y tế xã Đức Bình, nhiều năm qua địa phương thường xuyên phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể đẩy mạnh tuyên truyền về tác hại của tảo hôn, đặc biệt là những ảnh hưởng đối với sức khỏe sinh sản, chất lượng dân số và tương lai của thanh thiếu niên. 

Trong trường học, công tác giáo dục pháp luật cũng được chú trọng. Ông Châu Ngọc Thương, Hiệu trưởng Trường Tiểu học và THCS Đức Bình Tây cho biết, nhà trường thường xuyên lồng ghép tuyên truyền các quy định của pháp luật về hôn nhân và gia đình, quyền trẻ em, bình đẳng giới và kỹ năng sống trong các buổi sinh hoạt dưới cờ, hoạt động ngoại khóa. Qua đó giúp học sinh hiểu rõ những hệ lụy của tảo hôn, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, đồng thời trở thành những tuyên truyền viên nhỏ tuổi trong gia đình và cộng đồng.

Cán bộ xã Đức Bình đến tận nhà dân hướng dẫn, phổ biến các quy định của pháp luật liên quan đến trẻ em, hôn nhân và gia đình. Ảnh: T. Thảo

Mô hình của buôn Yang Lá 2 cùng kết quả đạt được tại xã Đức Bình là minh chứng cho hiệu quả của công tác tuyên truyền pháp luật về hôn nhân và gia đình trên địa bàn tỉnh.

Thời gian qua, tỉnh Đắk Lắk đã triển khai đồng bộ Đề án Giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng đồng bào DTTS gắn với Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi. Theo thống kê của Sở Dân tộc và Tôn giáo, sau 10 năm triển khai các giải pháp, tình trạng tảo hôn trên địa bàn tỉnh đã giảm 93,7%. Năm 2025, toàn tỉnh ghi nhận 57 cặp tảo hôn, giảm 843 cặp so với năm 2015. Hôn nhân cận huyết thống cơ bản được xóa bỏ. 

Gắn pháp luật với đời sống đồng bào DTTS

Theo ông Nguyễn Thanh Hoài, Phó Chủ tịch UBND xã Đức Bình, bên cạnh tuyên truyền về phòng, chống tảo hôn, xã còn thường xuyên phổ biến các quy định của pháp luật về đất đai, bảo vệ rừng, bảo vệ môi trường, an ninh trật tự, phòng chống các loại tội phạm và những hành vi vi phạm pháp luật thường gặp ở cơ sở. Nội dung tuyên truyền được lồng ghép trong các cuộc họp thôn, sinh hoạt của các đoàn thể, hoạt động của nhà trường và thông qua đội ngũ già làng, người có uy tín, góp phần đưa pháp luật đến gần hơn với người dân, từng bước hình thành ý thức tự giác chấp hành pháp luật trong cộng đồng.

Học sinh xã Suối Trai được tham gia chương trình “Ánh sáng tri thức” do Thư viện Hải Phú tổ chức trên địa bàn xã. Ảnh: T. Thảo

Theo Sở Dân tộc và Tôn giáo, thời gian qua, thông qua các hội nghị, Ngày Pháp luật Việt Nam, hội thi tìm hiểu pháp luật, các đợt truyền thông lưu động hay sinh hoạt cộng đồng, người dân được phổ biến các quy định về sử dụng đất, bảo vệ rừng, nâng cao nhận thức về phòng chống tín dụng đen, lừa đảo trên không gian mạng và các hành vi vi phạm pháp luật khác.

Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo Nay H’Nan cho biết, thời gian tới, ngành sẽ tiếp tục đổi mới nội dung và hình thức tuyên truyền theo hướng gần gũi, dễ hiểu, phù hợp với đặc điểm từng địa bàn, từng nhóm đối tượng; đồng thời phát huy vai trò của đội ngũ người có uy tín, già làng, trưởng buôn, các tổ truyền thông cộng đồng và hệ thống chính trị ở cơ sở trong việc đưa pháp luật đến với đồng bào DTTS. Qua đó tạo chuyển biến bền vững trong nhận thức và hành động, giúp người dân chủ động chấp hành pháp luật, từng bước xóa bỏ các hủ tục, giữ gìn an ninh trật tự, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào DTTS.

Vân Anh – Thùy Thảo