Từ ứng dụng công nghệ số đến thực hành nghệ thuật dân gian, những người trẻ ở Đắk Lắk đang góp phần đưa di sản đến gần hơn với cộng đồng.
Số hóa để lưu giữ và lan tỏa
Gắn mã QR tại đình Cảnh Phước là một trong những công trình thanh niên số được Đoàn phường Đông Hòa triển khai, nhằm ứng dụng công nghệ vào bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử – văn hóa địa phương.
Đình Cảnh Phước xây dựng khoảng đầu thế kỷ 17, là nơi thờ Thành Hoàng và các vị thần được nhân dân tôn kính, đồng thời là không gian sinh hoạt tín ngưỡng, văn hóa truyền thống của cộng đồng dân cư. Di tích được xếp hạng cấp tỉnh theo Quyết định số 2049/QĐ-UBND ngày 13/12/2019 của UBND tỉnh Phú Yên. Trải qua nhiều thế hệ, đình vẫn lưu giữ 4 sắc phong có niên đại từ các thời Tự Đức, Đồng Khánh, Duy Tân.
 |
| Chỉ cần quét mã QR là tiếp cận được mọi thông tin về đình Cảnh Phước. |
Theo Bí thư Đoàn phường Đông Hòa Nguyễn Xuân Danh, chỉ với thao tác quét mã QR bằng điện thoại thông minh, người xem có thể dễ dàng tìm hiểu lịch sử hình thành và những giá trị của ngôi đình. Đây là cách làm phù hợp với xu hướng tiếp cận thông tin của giới trẻ trong thời đại số. Việc số hóa thông tin, hình ảnh và gắn mã QR tại di tích vì thế không chỉ góp phần lưu giữ lâu dài giá trị lịch sử, văn hóa mà còn tạo thuận lợi để người dân, nhất là thế hệ trẻ dễ tìm hiểu, tiếp cận thông tin di sản.
Không chỉ thuận tiện trong tìm hiểu, nền tảng số còn mở ra cơ hội để người trẻ trở thành những người trực tiếp lan tỏa giá trị di tích. Đoàn viên Trần Lê Bảo Yến, ở khu phố Hòa Tân cho biết: “Trên trang mạng xã hội cá nhân, fanpage chi đoàn khu phố và Đoàn phường, em sẽ chủ động chia sẻ thông tin về lịch sử, giá trị văn hóa của đình Cảnh Phước; đồng thời cập nhật hình ảnh, hoạt động tại di tích để nhiều người biết đến hơn”.
Tiếp nối bằng đam mê những làn điệu cổ
Nếu công nghệ số mở thêm cánh cửa đưa di sản đến gần công chúng thì sự chủ động học hỏi, thực hành và trở thành những người tiếp nối các làn điệu cổ chính là cách người trẻ góp phần gìn giữ, trao truyền những giá trị văn hóa qua các thế hệ.
Sinh năm 2007, Nguyễn Khắc Hà Ka là con gái út trong gia đình có truyền thống hát Bài chòi ở phường Bình Kiến. Lớn lên trong tiếng hát của ông bà, cha mẹ, Hà Ka sớm dành tình yêu đặc biệt cho loại hình nghệ thuật truyền thống này. Không chỉ tham gia biểu diễn tại các lễ hội, sự kiện văn hóa, cô gái trẻ còn cùng các thành viên trong gia đình livestream chia sẻ những bài hát hay, những đoạn Bài chòi cổ tâm đắc tới cộng đồng.
 |
| Nguyễn Khắc Hà Ka (bìa phải) cùng chị gái tìm hiểu lời thoại cổ của bài Chòi. |
Hà Ka chia sẻ, từ nhỏ em đã quen thuộc với tiếng hát Bài chòi trong gia đình. Tình yêu ấy đến tự nhiên, qua những lần nghe ông bà, cha mẹ cất giọng. Với em, nghe và hát Bài chòi không chỉ là sở thích mà còn là cách thư giãn sau những giờ học tập căng thẳng. Điều khiến Hà Ka muốn gắn bó với Bài chòi không chỉ là những giai điệu mộc mạc mà còn ở chiều sâu văn hóa ẩn sau từng câu hát. Đó là bức tranh đời sống của cư dân miền biển, từ những chuyến ra khơi mưu sinh đến niềm vui, lòng biết ơn sau mỗi chuyến biển bình an, no đủ. Trong lời ca còn gửi gắm tình cảm, mong ước của người thân nơi đất liền, mong những người vươn khơi luôn vững vàng trước sóng gió, thuận buồm xuôi gió trở về. Qua đó, tình yêu biển đảo, quê hương cũng được thể hiện một cách mộc mạc, sâu lắng.
Để giúp con hát đúng điệu và cảm nhận sâu hơn giá trị của Bài chòi, ông Nguyễn Khắc Thành, cha của Hà Ka, kiên trì truyền dạy từng cách vào hô, cách luyến láy trong mỗi câu, mỗi từ. Quan trọng hơn, ông giúp con hiểu cái hay, cái đẹp và những giá trị văn hóa được gửi gắm trong lời ca, để việc học hát không chỉ dừng ở bắt chước mà còn là quá trình tiếp nhận, trân trọng di sản của thế hệ trước.
Theo ông Thành, khi người trẻ thực sự yêu thích và tự nguyện nhập cuộc, văn hóa truyền thống sẽ có thêm người kế tục, thêm cách thức lan tỏa và cơ hội hiện diện trong đời sống hôm nay.
Minh Duyên
Nguồn: Báo Đắk Lắk điện tử
