Từ vùng trồng cà phê cằn cỗi và bạc màu, những người lính Công ty TNHH MTV Cà phê 15 (Công ty Cà phê 15), Quân khu 5 đã kiên trì phục hồi bằng phương pháp hữu cơ, tạo hướng sản xuất mới, tạo dựng thương hiệu “Cà phê người lính”.
Chinh phục đất khó
Đại tá Lê Trung Thành, Giám đốc Công ty Cà phê 15, nhớ lại nhiều năm trước, khi thị trường biến động, giá cà phê xuống thấp, đất đai qua nhiều năm khai thác đã trở nên cằn cỗi, năng suất sụt giảm, nhiều diện tích sản xuất không còn hấp dẫn người lao động. Đỉnh điểm từng có hơn 153 ha cà phê của đơn vị không có người nhận chăm sóc.
Trong hoàn cảnh đầy thử thách ấy, cấp ủy, Ban Giám đốc công ty, mà trực tiếp là Đại tá Lê Trung Thành và Đại tá Phạm Phú Châu, Bí thư Đảng ủy, Phó Giám đốc đã trực tiếp nhận chăm sóc những lô đất cằn cỗi, thoái hóa nặng nhất để làm hình mẫu chuyển đổi.
 |
| Lãnh đạo Công ty TNHH MTV Cà phê 15 giới thiệu về vùng trồng cà phê hữu cơ của công ty. |
Nếu những diện tích này vốn đã khó canh tác theo phương pháp thông thường thì việc bước sang canh tác hữu cơ lại càng đòi hỏi sự kiên trì vượt bậc. Ở đó, tư duy sản xuất phải thay đổi hoàn toàn: không phân hóa học, không thuốc trừ cỏ, hạn chế tối đa hóa chất tổng hợp. Thay vào đó là chiến lược phục hồi đất dài hạn bằng cách kiến tạo sinh khối, sử dụng phân hữu cơ, phân vi sinh, vôi và các chế phẩm sinh học an toàn.
Cách làm mới bắt đầu từ những chi tiết nhỏ nhất. Cỏ trong vườn không còn bị phát sạch bằng hóa chất mà được kiểm soát hợp lý để giữ ẩm và bảo vệ cấu trúc đất. Những cây che bóng mát được quy hoạch giữ lại để điều hòa tiểu khí hậu. Dọc theo các tuyến đường nội vườn, cây chuối được tận dụng trồng xen canh vừa tạo thêm sinh khối xanh, vừa làm nguồn nguyên liệu chính để ủ dịch chuối bón nuôi dưỡng vườn cây. Với những diện tích cà phê già cỗi, sinh trưởng kém, đơn vị ghép cải tạo chồi, từng bước trẻ hóa vườn trồng theo hướng tuần hoàn.
Tại Đội sản xuất số 3, anh Trần Kim Quân là một trong những người tiên phong chuyển đổi hơn 3 ha cà phê sang phương pháp hữu cơ từ năm 2022.
 |
| Nhà máy rang xay hiện đại của Công ty TNHH MTV Cà phê 15. |
Anh Quân nhớ lại, những ngày đầu tiếp cận quy trình mới thực sự là thử thách. Từ bỏ thói quen bón phân hóa học, phun thuốc trừ cỏ nhanh gọn trước đây, nay mọi công đoạn đều phải tuân thủ kỷ luật nghiêm ngặt. Nhật ký sản xuất phải ghi chép cẩn thận từng ngày; vật tư đầu vào được kiểm soát; thời gian cách ly và kỹ thuật chăm sóc đòi hỏi độ chính xác cao.
Sau vài năm miệt mài, trái ngọt đã hiện hữu rõ nét trên chính mảnh vườn của anh. Hơn 3 ha cà phê không chỉ phục hồi mạnh mẽ, lá xanh bóng, sức sống ổn định mà sản lượng cũng dần đi vào quỹ đạo bền vững. Anh Quân chia sẻ: “Môi trường trong vườn tốt hơn, trong lành hơn khiến người làm cũng thấy sảng khoái, an tâm hơn. Bây giờ làm hữu cơ thấy nhẹ nhàng, không còn áp lực hóa chất như trước”.
“Tấm vé” thông hành ra biển lớn
Từ những thử nghiệm ban đầu, hướng sản xuất hữu cơ dần được Công ty Cà phê 15 chuẩn hóa thành một quy trình chặt chẽ hơn. Mục tiêu không chỉ là tạo ra cà phê được sản xuất theo phương thức thân thiện với môi trường mà còn phải đáp ứng những tiêu chuẩn có khả năng bước vào các thị trường khó tính.
Nỗ lực ấy đã mang lại dấu mốc quan trọng khi công ty được cấp đồng thời hai chứng nhận hữu cơ theo tiêu chuẩn của Hoa Kỳ (USDA Organic) và Liên minh châu Âu (EU) trên diện tích 21,24 ha, đối với các sản phẩm gồm cà phê quả tươi, cà phê nhân xanh, cà phê hạt rang và cà phê bột rang. Đặc biệt, đây là doanh nghiệp cà phê tiên phong trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk đạt được “cú đúp” chứng nhận hữu cơ quốc tế này.
 |
| Thu hoạch cà phê hữu cơ tại Công ty TNHH MTV Cà phê 15. |
Đại tá Phạm Phú Châu chia sẻ: Để có được tấm chứng nhận, câu chuyện không dừng ở việc không sử dụng phân hóa học hay thuốc trừ cỏ. Cả chuỗi sản xuất phải được kiểm soát từ vùng nguyên liệu, vật tư đầu vào, chăm sóc, thu hoạch đến chế biến, đóng gói và hồ sơ truy xuất nguồn gốc. Mỗi công đoạn đều đòi hỏi tính nhất quán và khả năng kiểm soát lâu dài.
Bởi vậy, giá trị lớn nhất của chứng nhận là sự ghi nhận cho cả một quá trình thay đổi cách làm: từ chăm sóc cây sang chăm sóc hệ sinh thái đất; từ sản xuất theo kinh nghiệm sang sản xuất có quy trình; từ một sản phẩm nông nghiệp đơn thuần sang sản phẩm có khả năng truy xuất và đáp ứng yêu cầu của thị trường quốc tế.
Mới đây, qua khảo sát thực tế vùng trồng của Công ty Cà phê 15, ông Ngô Hoàng Hồ, người sáng lập VJX (kênh kết nối sản phẩm Việt – Nhật) bày tỏ ngạc nhiên trước bước chuyển mình của những vườn cà phê lâu năm nơi đây, đồng thời khẳng định đang tích cực xúc tiến để đưa sản phẩm tiếp cận sâu rộng hơn vào thị trường Nhật Bản. Cánh cửa hội nhập quốc tế đang rộng mở từ chính những khoảnh đất từng một thời bị xem là khó khăn và cằn cỗi nhất.
Sau 30 năm gắn bó với vùng đất bazan, Công ty Cà phê 15 hiện có quy mô gần 1.000 ha vùng sản xuất khép kín, hệ thống nhà máy rang xay hiện đại và 5 dòng sản phẩm đạt chứng nhận OCOP 4 sao. Đại tá Lê Trung Thành cho rằng, hướng đi của công ty là từng bước nâng cao chất lượng sản phẩm, giữ vững quy trình sản xuất và mở rộng vùng nguyên liệu theo hướng phù hợp, qua đó định hình thương hiệu “Cà phê người lính” trên thị trường.
Từ những lô đất từng cằn cỗi, màu xanh hôm nay không chỉ là màu của những hàng cà phê. Đó còn là màu của đất đang hồi sinh, của những phương thức canh tác đang thay đổi và của niềm tin được vun bồi qua từng mùa vụ.
Chinh phục những phần đất khó, những người lính đang kiên trì làm nên những hạt cà phê với câu chuyện rất riêng: Câu chuyện về sự bền bỉ, về cách làm tử tế với đất và về hành trình đưa “Cà phê người lính” đến gần hơn với thị trường quốc tế.
Quỳnh Anh
Nguồn: Báo Đắk Lắk điện tử
