Trong cuộc họp Ban đại diện cha mẹ học sinh đầu năm học, một phụ huynh nêu một mong muốn rất giản dị: thầy cô dạy thì trước hết phải bảo đảm học sinh không đi học thêm vẫn làm được những bài cơ bản mà chính nhà trường đưa ra trong kiểm tra, thi cử. Một ý kiến tưởng như rất nhỏ lại chạm đến vấn đề cốt lõi của ngành giáo dục hiện nay.
Chương trình giáo dục phổ thông 2018 đánh dấu một bước chuyển quan trọng từ nền giáo dục chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển phẩm chất và năng lực người học. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, giữa học tập – thi cử vẫn còn nhiều khoảng trống. Cho nên áp lực học tập của học sinh không chỉ đến từ chương trình mà còn đến từ cách kiểm tra, đánh giá, thi cử. Khi dạy học, kiểm tra, đánh giá chưa thực sự đồng bộ; khi điểm số, thứ hạng và thành tích vẫn tạo sức ép lên nhà trường, gia đình và học sinh thì giảm nội dung chưa chắc đã giảm được áp lực. Thậm chí có thể xuất hiện một nghịch lý: chính khóa giảm nhưng học thêm, luyện thi lại tăng.
 |
| Học sinh tham gia hoạt động giáo dục hướng nghiệp tại Trường THPT Buôn Ma Thuột (phường Buôn Ma Thuột). Ảnh: Thanh Hường |
Ngày 19/9/2026, Văn phòng Chính phủ ban hành Văn bản số 9561/VPCP-KGVX truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng về việc cung ứng sách giáo khoa năm học 2026 – 2027. Cùng với yêu cầu khẩn trương khắc phục tình trạng thiếu sách giáo khoa, một nội dung đáng chú ý được Thủ tướng yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo phải khẩn trương rà soát, nghiên cứu, xem xét điều chỉnh Chương trình giáo dục phổ thông theo hướng giảm tải. Điều đáng quan tâm trong lần rà soát này không phải là cắt giảm chương trình một cách cơ học, mà phải hướng đến việc học thực chất hơn. Có nghĩa những kiến thức, kỹ năng cốt lõi cần được giải quyết hiệu quả trong giờ học chính khóa. Việc kiểm tra, thi cử không tạo thêm một tầng yêu cầu khiến học sinh phải tiếp tục cuộc đua ngoài nhà trường.
Yêu cầu đó càng có ý nghĩa ở những địa bàn có điều kiện giáo dục không đồng đều như Đắk Lắk. Một chuẩn đầu ra chung là cần thiết để bảo đảm chất lượng giáo dục, nhưng để mọi học sinh có thể đạt được chuẩn ấy, không thể bỏ qua sự khác biệt về điều kiện học tập. Ở một tỉnh có địa bàn rộng, nhiều vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, khoảng cách về cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên và khả năng tiếp cận học liệu khiến cùng một yêu cầu học tập có thể tạo ra những sức ép rất khác nhau đối với người học.
Chỉ thị số 25/CT-UBND ngày 16/8/2026 của UBND tỉnh về thực hiện nhiệm vụ trọng tâm năm học 2026 – 2027 đã nhìn thẳng vào những bất cập: đội ngũ nhà giáo còn mất cân đối giữa môn học, cấp học và địa bàn; chất lượng giáo dục đại trà giữa các khu vực còn chênh lệch; cơ sở vật chất, thiết bị dạy học tại một số nơi còn khó khăn.
Chỉ thị đặt ra nguyên tắc “giảm để tăng”, tạo chuyển biến rõ rệt, tập trung vào sản phẩm, kết quả cụ thể ngay trong năm học 2026 – 2027. Trong đó, đề cao vai trò của nhà giáo; tạo điều kiện để giáo viên tập trung cho hoạt động chuyên môn, nghiên cứu, xây dựng bài giảng, chăm sóc và hỗ trợ từng học sinh. Xóa bỏ 100% hồ sơ, sổ sách giấy tờ trùng lặp đối với thông tin đã có trên cơ sở dữ liệu; cắt giảm tối thiểu 50% các hội thi, phong trào, danh hiệu mang tính hình thức trong ngành; rà soát, giảm thủ tục hành chính và các công việc không thuộc nhiệm vụ chuyên môn của nhà giáo. Đồng thời, Chỉ thị cũng yêu cầu rà soát, cắt giảm những kỳ thi, cuộc thi không cần thiết. Giảm những nội dung và áp lực không cần thiết để tăng thời gian cho tư duy, thực hành và sáng tạo; giảm gánh nặng ngoài chuyên môn cho giáo viên để tăng thời gian dành cho học sinh. Quan trọng hơn, giảm tải phải tạo thêm cơ hội để những học sinh có điều kiện học tập khác nhau vẫn có thể tiếp cận và làm chủ những kiến thức, kỹ năng nền tảng ngay trong nhà trường.
Đó cũng chính là tinh thần của Thủ tướng đã chỉ đạo, lấy giáo dục phổ thông làm nền tảng, bảo đảm mọi học sinh được trang bị đầy đủ kiến thức, kỹ năng, phẩm chất và năng lực cần thiết; chú trọng giáo dục đạo đức, nhân cách, lòng yêu nước, ý thức trách nhiệm và khát vọng cống hiến.
Hương Lê
Nguồn: Báo Đắk Lắk điện tử
