13:35, 09/11/2026
 |
Dù đóng vai trò quan trọng trong xây dựng đời sống văn hóa cộng đồng nhưng phong trào văn hóa, văn nghệ ở cơ sở vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn. Để duy trì sức sống lâu dài, sự nhiệt tình của các hạt nhân văn nghệ cần đi cùng những chính sách hỗ trợ thiết thực.
 |
Ở cơ sở, việc bảo tồn văn hóa truyền thống đang đứng trước bài toán chuyển giao giữa các thế hệ. Khi những người am hiểu phong tục, nhạc cụ, làn điệu dân gian ngày càng lớn tuổi, việc tìm kiếm, bồi dưỡng lớp kế cận trở thành yêu cầu cấp thiết. Tình yêu văn hóa là điều kiện khởi đầu, nhưng để tình yêu ấy được nuôi dưỡng và tiếp nối, cần có môi trường sinh hoạt, cơ hội thực hành và những điều kiện phù hợp để người trẻ tham gia, gắn bó lâu dài.
Tại xã Pơng Drang, đội chiêng thôn Ea Nur có 10 thành viên, tuổi đời từ 55 đến 76. Các thành viên trong đội vẫn kiên trì gìn giữ, trao truyền nét đẹp văn hóa truyền thống, song việc tìm kiếm lực lượng kế cận còn nhiều trăn trở. Theo ông Y Bhim Mlô, đội trưởng đội chiêng, phần lớn thanh niên trong độ tuổi lao động đi làm ăn xa hoặc bận lo kinh tế gia đình, khiến việc học đánh chiêng, tham gia sinh hoạt cộng đồng khó duy trì thường xuyên.
 |
 |
Trong khi đó, tại xã Phú Mỡ, dù đội nghệ nhân trình diễn trống đôi, cồng ba, chiêng năm thôn Phú Đồng có 30 thành viên nhưng việc duy trì sinh hoạt lại thưa thớt, chỉ khi có chương trình, các thành viên mới tập trung luyện tập vài buổi trước khi diễn. Trang phục biểu diễn và phương tiện đi lại còn thiếu thốn cũng là những trở ngại đối với hoạt động của đội.
 |
 |
Không chỉ khó khăn trong tìm kiếm lực lượng kế cận, kinh phí hạn hẹp cũng khiến nhiều câu lạc bộ, đội văn nghệ quần chúng và nhóm tuyên truyền phải dựa vào sự đóng góp của thành viên, nguồn vận động hoặc hỗ trợ từ các đơn vị nên việc duy trì sinh hoạt, đầu tư trang phục, đạo cụ hay xây dựng chương trình đều phải tính toán trong khả năng cho phép.
Chị Lê Thị Bích Nhung, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã, Chủ tịch Hội LHPN xã Xuân Phước cho biết, các chi hội cơ sở chưa có kinh phí hoạt động riêng, chủ yếu dựa vào sự nhiệt tình, đóng góp của hội viên và nguồn hỗ trợ từ các đơn vị. Mỗi năm, Hội LHPN xã phối hợp với lực lượng công an và chính quyền địa phương tổ chức khoảng 3 đợt tuyên truyền bằng hình thức sân khấu hóa, tập trung vào những nội dung quan trọng. Các nội dung khác được chuyển tải qua nhóm Zalo, Facebook.
 |
 |
Đối với những người làm công tác tuyên truyền lưu động tại Trung tâm Văn hóa – Du lịch tỉnh, phía sau ánh đèn sân khấu và những tiết mục phục vụ bà con là sự cống hiến thầm lặng của các diễn viên. Ở tuyến tỉnh, áp lực duy trì hoạt động còn gắn với nhân lực và điều kiện tổ chức.
Chị Lê Thị Hạnh, có 25 năm gắn bó công tác tuyên truyền lưu động tại Trung tâm Văn hóa – Du lịch tỉnh tâm sự: “Một chương trình biểu diễn kéo dài 75 phút cần khoảng 20 người, trong đó 13-15 người trực tiếp biểu diễn. Lực lượng mỏng buộc mỗi thành viên phải kiêm nhiệm nhiều việc, từ lái xe, chuẩn bị đạo cụ, bốc xếp thiết bị, trang trí sân khấu, đến vận hành hệ thống âm thanh, ánh sáng và biểu diễn. Nếu lưu diễn đến địa bàn xa, đoàn phải xuất phát từ sáng sớm hoặc nghỉ lại qua đêm, gặp thời tiết bất lợi thì công tác chuẩn bị, biểu diễn càng vất vả”.
 |
 |
Thực tế cho thấy, gìn giữ văn hóa truyền thống không thể chỉ dựa vào sự tận tâm của nghệ nhân và thành viên các đội, nhóm. Muốn tiếng chiêng tiếp tục ngân vang trong đời sống cộng đồng, phong trào văn hóa, văn nghệ phát triển bền vững, bên cạnh ý thức gìn giữ của người dân, cần có chính sách hỗ trợ phù hợp, điều kiện thiết yếu để các đội duy trì sinh hoạt, truyền dạy và phát huy giá trị văn hóa. Nếu thiếu nhạc cụ, trang phục, kinh phí tập luyện và lực lượng kế cận, hoạt động bảo tồn dễ bị gián đoạn, phụ thuộc vào từng dịp lễ hội, sự kiện thay vì trở thành sinh hoạt thường xuyên.
 |
Đầu tư cho văn hóa được xác định là một yêu cầu quan trọng trong phát triển đất nước. Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam ngày 7/1/2026 đang mở ra những cơ chế mới đưa văn hóa trở thành nguồn lực nội sinh, động lực quan trọng cho phát triển bền vững.
Nghị quyết quy định bố trí tổi thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm cho văn hóa và tăng dần theo yêu cầu thực tiễn, đồng thời khuyến khích huy động nguồn lực xã hội.
Đây là cơ sở để các địa phương tăng cường nguồn lực cho các hoạt động văn hóa, trong đó có việc bảo tồn, thực hành và trao truyền di sản trong cộng đồng.
 |
 |
Cụ thể hóa chủ trương này, tỉnh Đắk Lắk đã ban hành Nghị quyết số 03/2026/NQ-HĐND của HĐND tỉnh về chính sách hỗ trợ bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa cồng chiêng giai đoạn 2026-2030. Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 5/6/2026, hướng đến các nghệ nhân, người thực hành và truyền dạy cồng chiêng, cùng các câu lạc bộ, đội, nhóm văn nghệ trong cộng đồng.
Nghị quyết hỗ trợ tiền ăn, chi phí đi lại cho học viên không hưởng lương từ ngân sách Nhà nước tham gia các lớp truyền dạy cồng chiêng trực tiếp tại cộng đồng với mức tối đa 80.000 đồng/người/ngày. Các câu lạc bộ, đội văn nghệ có tối thiểu 10 thành viên và sinh hoạt định kỳ ít nhất mỗi tháng một lần được cấp 5 triệu đồng/năm để duy trì hoạt động; đồng thời được bố trí kinh phí mua sắm cồng chiêng, trang phục và thiết bị âm thanh.
 |
 |
Cùng với hỗ trợ kinh phí, ngành văn hóa tỉnh còn chú trọng bồi dưỡng kỹ năng cho đội ngũ làm công tác văn hóa cơ sở và những người tham gia gìn giữ di sản. Các lớp tập huấn về bảo tồn, trao truyền và phát huy giá trị văn hóa truyền thống đang góp phần nâng cao năng lực tổ chức hoạt động, giúp địa phương lựa chọn hình thức phù hợp với điều kiện và đặc điểm văn hóa của từng địa bàn.
 |
 |
|
|
Theo bà Nguyễn Thụy Phương Hiếu, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh, trước đây, các câu lạc bộ, đội nhóm văn nghệ ở cơ sở chủ yếu được thành lập và hoạt động tự phát. Sau khi có sự thay đổi về địa giới hành chính, ngành văn hóa tỉnh đang chỉ đạo, hướng dẫn các địa phương rà soát và thành lập lại câu lạc bộ, đội nhóm văn nghệ phù hợp với yêu cầu hiện nay. Việc tổ chức hoạt động cần đáp ứng các điều kiện theo quy định, trong đó chú trọng duy trì sinh hoạt định kỳ để có cơ sở xem xét, thụ hưởng chính sách hỗ trợ.
“Từ yêu cầu này, các xã, phường cần bố trí không gian sinh hoạt, biểu diễn phù hợp; chủ động kết nối nghệ nhân với thế hệ trẻ; tổ chức giao lưu, hội thi, hội diễn để các câu lạc bộ, đội văn nghệ có cơ hội rèn luyện, trao đổi kinh nghiệm và giới thiệu những giá trị văn hóa đặc sắc. Ở cấp tỉnh, ngành văn hóa tiếp tục tạo điều kiện cho các đội nghệ thuật quần chúng, trong đó có các nhóm văn nghệ trường học, tham gia những sân chơi phù hợp để có cơ hội cọ xát và thể hiện tài năng” – Bà Nguyễn Thụy Phương Hiếu chia sẻ.
Đầu tư cho văn hóa là đầu tư cho chiều sâu nhân cách và nền tảng của sự phát triển bền vững. Khi được nuôi dưỡng bằng tâm huyết của cộng đồng và tiếp sức từ những chính sách thiết thực, phong trào văn hóa, văn nghệ ở cơ sở sẽ có thêm nền tảng phát triển bền vững, bồi đắp bản sắc và sức sống cho mỗi buôn làng giữa nhịp sống đổi thay.
Nội dung: Như Quỳnh – Tuyết Hương
Trình bày: Công Định
Nguồn: Báo Đắk Lắk điện tử
