12:55, 07/11/2026
 |
Không ánh đèn sân khấu chuyên nghiệp hay phục trang hào nhoáng, sức sống của phong trào văn nghệ cơ sở tại Đắk Lắk được thắp sáng từ chính niềm đam mê và cách làm sáng tạo của từng thôn, buôn.
Bằng tiếng cồng chiêng mộc mạc, những vũ điệu dân vũ bình dị, các “nghệ sĩ buôn làng” không chỉ mang lại niềm vui, thắt chặt tình đoàn kết, mà còn biến sân khấu quần chúng thành nhịp cầu nối Đảng, Nhà nước với nhân dân, đưa chính sách, pháp luật thấm sâu vào đời sống thực tiễn.
 |
Từ những buổi tập cồng chiêng ở nhà văn hóa thôn đến các nhịp điệu dân vũ rộn ràng, phong trào văn hóa cơ sở đang sống bền bỉ bằng tâm huyết của những người trực tiếp gieo hạt. Mỗi mô hình, mỗi cách làm riêng đều chung nhịp đập hướng về mục tiêu nâng cao đời sống tinh thần cho nhân dân.
 |
Chiều muộn trên thôn Xí Thoại (xã Xuân Lãnh), không gian nhà văn hóa cộng đồng thôn lại rộn rã nhịp trống, tiếng chiêng lúc trầm hùng, lúc xao xuyến.
Các thành viên Đội nghệ nhân trình diễn văn hóa cồng chiêng thôn Xí Thoại (Đội cồng chiêng Xí Thoại) say sưa hòa mình vào những nhịp trống, tiếng chiêng.
Bao mệt nhọc sau ngày dài làm rẫy tan biến, tâm trí họ giờ chỉ còn đọng lại những thanh âm của đại ngàn. Những đôi bàn tay vốn quen cầm cuốc trở nên uyển chuyển, linh hoạt trên mặt trống.
 |
 |
Thành lập từ năm 2008, Đội cồng chiêng Xí Thoại hiện có 22 thành viên, trở thành lực lượng nòng cốt trong mọi hoạt động văn hóa tại địa phương. Mỗi khi buôn làng có lễ cưới hỏi, cúng cầu mùa hay mừng lúa mới, cả đội lại tập trung lập luyện và biểu diễn miễn phí, mang niềm vui đến cho bà con.
 |
 |
Anh Lê Minh Điệp, thành viên Đội nghệ nhân trình diễn văn hóa cồng chiêng thôn Xí Thoại cho biết, đội duy trì tập luyện 1-2 lần mỗi tháng để rèn luyện kỹ năng và truyền dạy cho thế hệ kế thừa. Khi địa phương có sự kiện, các thành viên chủ động nhắc nhở nhau nhau tạm gác việc riêng, dành thời gian tập luyện, đảm bảo mang đến những tiết mục chỉn chu, đặc sắc nhất.
 |
Nếu ở các buôn làng, việc trao truyền văn hóa gắn liền với tiếng chiêng, nhịp trống linh thiêng, thì tại không gian phố thị, phong trào văn nghệ lại sôi động theo cách riêng của các câu lạc bộ dân vũ, múa hát do phụ nữ làm nòng cốt.
Ở khu phố Lê Duẩn (phường Tuy Hòa), những tiết mục văn nghệ do Câu lạc bộ (CLB) khiêu vũ Cúc Đinh trình diễn đã trở nên quen thuộc trong mỗi dịp lễ, ngày kỷ niệm của địa phương. Những điệu múa của các “nghệ sĩ múa không chuyên” không chỉ làm phong phú đời sống tinh thần cộng đồng mà còn góp phần xây dựng phong trào văn hóa văn nghệ tại cơ sở.
 |
 |
Chị Đinh Thị Cúc, Chủ nhiệm CLB khiêu vũ Cúc Đinh chia sẻ: “Chúng tôi không chờ địa phương tổ chức hội diễn mới tập luyện, CLB luôn chủ động chuẩn bị tiết mục, tìm ý tưởng và làm mới cách biểu diễn để đáp ứng từng chương trình. Với những tiết mục múa mang âm hưởng truyền thống, các chị em tự tìm đến nghệ nhân để học hỏi, chỉnh sửa động tác, mượn đạo cụ”.
 |
Để duy trì CLB khiêu vũ hoạt động đều đặn, suốt 3 năm qua, chị Cúc và các thành viên trong câu lạc bộ dù đã trên 50 tuổi và mỗi người một hoàn cảnh nhưng vẫn tự nguyện đóng góp kinh phí mua sắm trang phục, đạo cụ và trang trải chi phí đi lại. Các thành viên luôn chủ động thu xếp công việc gia đình để có mặt trong các buổi tập luyện, sẵn sàng tham gia khi địa phương cần.
 |
Trong nhịp sống hiện đại, để các giá trị văn hóa truyền thống không bị mai một, việc đổi mới phương thức hoạt động, gắn bảo tồn với sinh kế và du lịch đang trở thành hướng đi hiệu quả tại nhiều vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Thay vì phụ thuộc các dịp lễ hội hay chương trình do cơ quan, đơn vị tổ chức, một số đội văn nghệ đang chủ động tìm kiếm cơ hội biểu diễn, tạo nguồn kinh phí để duy trì tập luyện.
 |
 |
Đơn cử như đội văn nghệ buôn Tơng Ju (phường Ea Kao). Thành lập năm 2021 dưới sự dẫn dắt của nghệ nhân H’Yam Bkrông, đội văn nghệ hiện có 20 thành viên, phần lớn thuộc thế hệ Gen Z. Các thành viên trong đội biết biểu diễn cồng chiêng, nhạc cụ dân tộc và múa xoang, tạo nên chương trình mang đậm bản sắc văn hóa Êđê.
Để có lịch diễn đều đặn, nghệ nhân H’Yam chủ động kết nối với các công ty du lịch, địa phương và đơn vị tổ chức sự kiện. Đội văn nghệ vừa phục vụ các đoàn khách đến tham quan, trải nghiệm ở buôn Tơng Ju, vừa tham gia các chương trình lưu diễn. Mỗi chuyến đi, mỗi lần phục vụ du khách không chỉ mở rộng cơ hội quảng bá văn hóa Êđê mà còn tiếp thêm động lực để thế hệ trẻ gìn giữ tiếng chiêng, nhịp trống và điệu múa xoang trong dòng chảy đời sống hôm nay.
 |
 |
Trung bình mỗi tháng, đội văn nghệ buôn Tơng Ju có khoảng 5–7 buổi diễn; mỗi thành viên nhận khoảng 200.000 đồng cho một lần biểu diễn tại chỗ. Với các thành viên còn đang đi học, khoản thù lao này là nguồn động viên thiết thực. Việc thường xuyên tham gia biểu diễn giúp các em duy trì tập luyện, rèn luyện kỹ năng và tích lũy kinh nghiệm.
Nghệ nhân H’Yam chia sẻ: “Tơng Ju là buôn du lịch cộng đồng nên đội văn nghệ là một phần không thể thiếu trong việc giới thiệu văn hóa Êđê đến du khách. Tôi đứng ra kết nối, sắp xếp để đội biểu diễn khi có đoàn khách đến tham quan. Qua đó, các em vừa có thu nhập, vừa thêm gắn bó và tự hào về văn hóa của dân tộc mình”.
 |
 |
Tại xã Xuân Lãnh, Tổ hợp tác du lịch cộng đồng thôn Xí Thoại (xã Xuân Lãnh) cũng đang đưa văn hóa của đồng bào Ba Na vào các trải nghiệm dành cho du khách. Thông qua tìm hiểu nghề dệt thổ cẩm truyền thống, thưởng thức món ăn dân dã địa phương, thưởng thức rượu cần đến hòa mình vào nhịp trống, tiếng chiêng giữa khung cảnh hùng vĩ, mỗi hoạt động mở ra cơ hội để du khách khám phá đời sống bản địa.
 |
 |
Hoạt động du lịch cộng đồng tạo thêm cơ hội để các nghệ nhân có không gian trình diễn nhạc cụ dân tộc và nguồn thu từ niềm đam mê. Nhưng điều quan trọng hơn, đó là có cơ hội đưa nghệ thuật trống đôi, cồng ba, chiêng năm và những giá trị văn hóa của đồng bào Ba Na đến gần hơn với du khách.
Khi tình yêu văn hóa đã đủ thắp sáng niềm tin và khát vọng nơi buôn làng, những lời ca, tiếng hát ấy lại tiếp tục cất lời để chuyển tải những thông điệp pháp luật khô khan thành câu chuyện đời thường trên sân khấu.
Bài 2: “Sân khấu hóa” pháp luật từ cơ sở
Nội dung: Như Quỳnh – Tuyết Hương
Trình bày: Công Định
Ảnh cover: Tôn Thất Tuấn Ninh
Nguồn: Báo Đắk Lắk điện tử
