Chuyển đổi số bắt đầu từ mỗi gia đình

Chuyển đổi số không chỉ diễn ra ở cơ quan, doanh nghiệp mà còn bắt đầu từ những thay đổi trong mỗi gia đình.

Qua cuộc thi “Gia đình Chuyển đổi số” năm 2026 cho thấy, mỗi tác phẩm là một câu chuyện đời thường, khi các thành viên chủ động học hỏi, hỗ trợ nhau ứng dụng công nghệ, những tiện ích số có thể cải thiện cuộc sống và lan tỏa đến cộng đồng.

Công nghệ số trong mỗi nếp nhà

Trong tác phẩm ảnh “Người giữ nhịp số trong mái ấm ba thế hệ”, chị Nguyễn Thị Mỹ Hòa (xã Tuy An Nam) kể câu chuyện chuyển đổi số từ chính gia đình mình. Tác phẩm đoạt giải Nhất thể loại ảnh tập trung vào cách các thành viên ở nhiều độ tuổi cùng làm quen, sử dụng công nghệ và hỗ trợ nhau thích nghi với nhịp sống mới.

Thường xuyên sử dụng nền tảng số để trao đổi tài liệu, xử lý công việc và phối hợp với phụ huynh, chị Hòa đã hướng dẫn người thân tiếp cận những tiện ích phù hợp. Bố chồng chị, một cán bộ nghỉ hưu hơn 10 năm, nay sử dụng thành thạo Sổ tay đảng viên điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt và thực hiện giao dịch trực tuyến. Ông cũng được hướng dẫn nhận biết nguồn thông tin đáng tin cậy.

Chị Mỹ Hòa (thứ hai từ phải sang) và chị Ngọc Thúy (thứ ba từ phải sang) được trao giải Nhất cuộc thi “Gia đình Chuyển đổi số”.

Mẹ chồng chị vốn quen công việc đồng áng, trước đây chủ yếu dùng điện thoại để nghe gọi, nay đã biết xem dự báo thời tiết, tìm hiểu cách chăm sóc cây trồng trên mạng xã hội và gọi điện video cho người thân. Hai con của chị cũng sử dụng công nghệ phục vụ học tập.

Bên cạnh hướng dẫn người thân sử dụng công nghệ, chị Hòa thường nhắc các thành viên không tùy tiện nhấp vào đường dẫn lạ, không cung cấp mã bảo mật và cần kiểm tra nguồn thông tin để tránh bị lừa đảo trực tuyến.

Video “Người phụ nữ trong thời đại công nghệ số” của chị Phạm Thị Ngọc Thúy (xã Sơn Thành), đoạt giải Nhất thể loại video, lại gợi mở những cơ hội công nghệ mang đến cho mỗi cá nhân.

Theo chị Thúy, tác phẩm bắt nguồn từ công việc hằng ngày, từ chăm sóc con cái, đồng hành cùng con học tập đến chia sẻ kiến thức với cha mẹ. Đặc biệt, việc sử dụng các kênh truyền thông và nền tảng số giúp chị có thêm cơ hội giới thiệu nông sản địa phương, được nhiều nơi mời tham gia các hoạt động triển lãm, trưng bày nông sản. Với chị, đây là cơ hội để sản phẩm địa phương được nhiều người biết đến hơn.

Có thể thấy, CĐS không đơn thuần là sở hữu điện thoại thông minh hay biết sử dụng một vài ứng dụng. Điều quan trọng là mỗi người chủ động học hỏi, vận dụng công nghệ vào nhu cầu thực tế. Khi người lớn tuổi tiếp cận thông tin thuận tiện hơn, trẻ em có thêm công cụ học tập, người lao động tìm được cách quảng bá sản phẩm, công nghệ sẽ phát huy giá trị thiết thực.

Từ gia đình lan tỏa đến cộng đồng

Nhiều tác phẩm đoạt giải tại cuộc thi còn mở rộng góc nhìn sang sinh kế và gìn giữ văn hóa. “Đưa sản vật buôn làng lên không gian số” của tác giả Bùi Văn Cọ gợi mở hướng quảng bá sản phẩm địa phương trên nền tảng trực tuyến; “Cùng gia đình livestream dệt thổ cẩm dân tộc Ba Na” của tác giả Bùi Vũ Khắc Siêu cho thấy không gian mạng có thể trở thành kênh giới thiệu nghề truyền thống và bản sắc văn hóa.

Ở lĩnh vực phục vụ đời sống, tác phẩm “Cài đặt VNeID” của tác giả Bùi Thị Thùy Duyên và “Đặt lịch khám bệnh trên điện thoại – chủ động chăm sóc sức khỏe gia đình trong thời đại số” của tác giả Triệu Thị Hợp đề cập đến những tiện ích công nghệ gắn với nhu cầu thiết yếu. Các chủ đề này cho thấy CĐS có thể bắt đầu từ nhiều công việc gần gũi, từ giải quyết nhu cầu cá nhân, hỗ trợ sinh kế, quảng bá giá trị địa phương.

Một bức ảnh trong tác phẩm “Chiếu cói Phú Tân thích ứng với chuyển đổi số” của tác giả Lê Chí Trung đoạt giải Ba cuộc thi. Ảnh: CTV

Theo ông Nguyễn Quốc Hiệp, Phó Giám đốc Sở VH-TT&DL, giá trị của các tác phẩm không chỉ nằm ở hình thức thể hiện mà còn ở những câu chuyện chân thực, lợi ích cụ thể và khả năng gợi mở cách làm để các gia đình khác học tập. Vì vậy, sau cuộc thi, những câu chuyện được chia sẻ sẽ tiếp tục trở thành hành động trong mỗi gia đình, để công nghệ giúp cuộc sống thuận tiện, an toàn hơn và các thành viên trong gia đình gắn bó hơn.

Thực tiễn cho thấy, công cuộc CĐS ở cơ sở thời gian qua đã đạt được những tín hiệu tích cực. Trong đó, nhiều người dân đã biết thực hiện dịch vụ công trực tuyến, thanh toán số, tra cứu thông tin và ứng dụng công nghệ vào sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, điều quan trọng nhất vẫn là phải hình thành được thói quen trong đời sống của chính mỗi người. Khi mỗi người, mỗi gia đình biết ứng dụng công nghệ vào công việc, học tập và sinh hoạt, những thay đổi nhỏ sẽ tạo nền tảng để CĐS lan tỏa bền vững trong cộng đồng, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống từ cơ sở.

Thúy Hồng