Từ cậu học trò lớn lên ở vùng quê Hòa Trị (nay là phường Tuy Hòa, tỉnh Đắk Lắk), PGS.TS. Phạm Minh Thông (SN 1986) đã trở thành nhà khoa học được xếp trong tốp 2% có tầm ảnh hưởng nhất thế giới, giành Giải thưởng Nishino – một trong những giải thưởng uy tín của khu vực châu Á – Thái Bình Dương trong lĩnh vực kỹ thuật kết cấu và xây dựng.
Hành trình ấy được viết nên bằng nghị lực, tinh thần học hỏi không ngừng và khát vọng đưa trí tuệ Việt Nam vươn tầm quốc tế.
Hành trình của ý chí và khát vọng
Giữa tháng 7/2026, tại Kuala Lumpur (Malaysia), PGS.TS. Phạm Minh Thông – giảng viên Đại học Adelaide (Úc), người con của quê hương Đắk Lắk – được trao Giải thưởng Nishino của Hội nghị Đông Á – Thái Bình Dương về Kỹ thuật kết cấu và Xây dựng (EASEC), dành cho các nhà khoa học, kỹ sư dưới 45 tuổi có thành tích nổi bật trong lĩnh vực kỹ thuật kết cấu và xây dựng khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
 |
| PGS.TS. Phạm Minh Thông (giữa) nhận Giải thưởng Nishino danh giá trong khuôn khổ Hội nghị Đông Á – Thái Bình Dương về Kỹ thuật kết cấu và Xây dựng (EASEC). Ảnh: NVCC |
Ít ai biết rằng, phía sau vinh dự ấy là cả một hành trình bền bỉ. Thời học tại Trường THCS Hòa Trị 2, Phạm Minh Thông là học sinh có thành tích nổi bật. Sau khi đoạt giải học sinh giỏi Toán cấp tỉnh năm lớp 9, anh trúng tuyển vào Trường THPT Chuyên Lương Văn Chánh. Cậu học trò vùng quê miệt mài tự học, duy trì thói quen thức dậy từ 3 – 4 giờ sáng để ôn bài. Sự bền bỉ ấy giúp anh vươn lên nhóm học sinh dẫn đầu từ cuối năm lớp 10 và giữ vững thành tích suốt những năm phổ thông.
Năm 2004, anh trúng tuyển Khoa Xây dựng, Trường Đại học Bách khoa TP Hồ Chí Minh, đồng thời nhận học bổng du học Nga nhưng quyết định ở lại theo học lớp kỹ sư tài năng đầu tiên của trường. Năm năm sau, anh tốt nghiệp với điểm khóa luận cao nhất khóa và được giữ lại làm giảng viên.
Năm 2011, anh giành học bổng toàn phần bậc tiến sĩ tại Đại học Wollongong (Australia). Những ngày đầu tại Australia, rào cản ngoại ngữ là thử thách lớn nhất. Anh chủ động làm trợ giảng, tham gia các câu lạc bộ tiếng Anh để rèn luyện kỹ năng giao tiếp, đồng thời miệt mài nghiên cứu. Chỉ sau hai năm, anh hoàn thành khối lượng nghiên cứu của ba năm và liên tiếp nhận nhiều giải thưởng dành cho nghiên cứu sinh xuất sắc. Giáo sư Muhammad Hadi nhận xét: “Không nhiều nghiên cứu sinh có được vinh dự này. Luận án của Thông được cả hai người phản biện đánh giá rất cao”.
|
So với nhiều nhà khoa học khác, tôi chỉ như một hạt cát nhỏ giữa sa mạc. Nhưng nếu câu chuyện của tôi có một ý nghĩa nào đó, thì điều đó khẳng định rằng người Việt hoàn toàn có thể cạnh tranh và đóng góp ở đẳng cấp quốc tế khi có môi trường, sự kiên trì và khát vọng theo đuổi những giá trị lâu dài”.
|
Sau khi tốt nghiệp, PGS.TS. Phạm Minh Thông tiếp tục khẳng định vị thế trong giới khoa học quốc tế với nhiều giải thưởng uy tín như Giải thưởng Xuất sắc về khoa học và nghiên cứu sáng tạo của Hiệp hội Bê tông Australia (2021), Nhà nghiên cứu trẻ xuất sắc tại Hội thảo về Kết cấu và Xây dựng (2019)… Tháng 7/2025, sau nhiều vòng xét duyệt, phỏng vấn và đánh giá, hội đồng học thuật của hiệp hội vật liệu polymer trong xây dựng đã trao giải nhà nghiên cứu trẻ xuất sắc nhất trên thế giới về lĩnh vực này. Giải thưởng này được trao 2 năm một lần cho duy nhất một nhà nghiên cứu trẻ hơn 40 tuổi trên toàn thế giới. Đồng thời, anh liên tiếp được xếp trong tốp 2% nhà khoa học có ảnh hưởng nhất thế giới theo bảng xếp hạng của Đại học Stanford và Elsevier từ lúc bảng xếp hạng ra đời.
Từng vượt qua nhiều khó khăn trên con đường nghiên cứu, anh luôn đồng hành, hỗ trợ các nghiên cứu sinh Việt Nam tại Australia và đã hướng dẫn nhiều nghiên cứu sinh bảo vệ thành công luận án tiến sĩ với nhiều giải thưởng nghiên cứu danh giá. Trong lần trở về giao lưu với học sinh Trường THPT Chuyên Lương Văn Chánh đầu năm 2026, anh nhắn nhủ: “Tôi từng nhiều lần bị từ chối khi xin kinh phí nghiên cứu. Sau đó, tôi nhận ra cần tập trung vào những đề tài có tính ứng dụng cao hơn. Khi thay đổi cách tiếp cận, các đề cương nghiên cứu đều nhận được phản hồi tích cực”.
Khát vọng đưa trí tuệ Việt Nam vươn xa
Đến nay, PGS.TS. Phạm Minh Thông đã công bố hơn 200 bài báo khoa học quốc tế thuộc hệ thống ISI, Scopus. Hướng nghiên cứu của anh tập trung vào vật liệu mới thay thế thép trong kết cấu bê tông, vật liệu tái chế từ phế phẩm công nghiệp và các giải pháp nâng cao khả năng chống chịu của công trình trước thiên tai, va chạm, cháy nổ.
Năm 2022, đề tài nghiên cứu về kết cấu bảo vệ các công trình trọng yếu trước tác động của bom, đạn và khủng bố của anh được Hội đồng Nghiên cứu Quốc gia Australia tài trợ. Tổng kinh phí nghiên cứu mà anh huy động được đến nay lên tới trên 3 triệu AUD.
 |
| PGS.TS. Phạm Minh Thông trình bày tham luận chính tại hội thảo khoa học tổ chức ở Đại học UTT, Hà Nội. Ảnh: NVCC |
Dù sở hữu nhiều thành tựu quốc tế, nhà khoa học quê Đắk Lắk cho rằng giá trị lớn nhất không nằm ở những danh hiệu. “Đối với tôi, giá trị lớn nhất của giải thưởng không nằm ở danh hiệu, mà ở ý nghĩa và trách nhiệm mà nó mang theo. Đây là nguồn động viên rất lớn để tôi tiếp tục theo đuổi những nghiên cứu chất lượng, có tác động thực tiễn và truyền cảm hứng cho các bạn trẻ dám theo đuổi con đường nghiên cứu một cách nghiêm túc, kiên trì”, PGS.TS. Phạm Minh Thông chia sẻ.
Trong thời gian tới, anh mong muốn xây dựng các nhóm nghiên cứu mạnh để tạo ra những sản phẩm “Made in Vietnam”, từ ý tưởng, vật liệu đến công nghệ đều do các nhà khoa học Việt Nam làm chủ.
Theo thầy Huỳnh Tấn Châu, Hiệu trưởng Trường THPT Chuyên Lương Văn Chánh, PGS.TS. Phạm Minh Thông là một trong những cựu học sinh tiêu biểu của nhà trường. Từ một học sinh trường làng, anh đã nỗ lực vươn lên, đỗ vào lớp chuyên Toán và không ngừng khẳng định mình trên con đường nghiên cứu khoa học. Anh vẫn đang tiếp tục tỏa sáng bằng cái tâm và cái tầm của một người con ưu tú của quê hương.
Hà My
Nguồn: Báo Đắk Lắk điện tử
