Những năm qua, đội ngũ già làng, người có uy tín trên địa bàn tỉnh đã phát huy vai trò “cầu nối” giữa cấp ủy, chính quyền với nhân dân; góp phần đưa chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước vào cuộc sống, đồng thời gìn giữ và lan tỏa các giá trị văn hóa truyền thống trong cộng đồng dân cư, nhất là vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS).
Tính đến cuối năm 2025, tỉnh Đắk Lắk có hơn 3,3 triệu dân, với 45 dân tộc anh em cùng sinh sống, trong đó đồng bào DTTS chiếm 25,4% dân số.
Giữ hồn văn hóa buôn làng
Ở tuổi xưa nay hiếm, già làng Y Wé Ênuôl, người uy tín của buôn M’liêng, xã Đắk Liêng vẫn được bà con kính trọng, tin yêu. Không chỉ là người cao tuổi nhất buôn, già Y Wé còn được xem như một “kho tàng sống” về văn hóa truyền thống của người M’nông R’lăm.
 |
| Người uy tín trong vùng đồng bào DTTS tham dự Hội nghị tập huấn bồi dưỡng kiến thức do Sở Dân tộc và Tôn giáo tổ chức. |
Trong ngôi nhà của gia đình, già Y Wé cẩn thận lưu giữ nhiều hiện vật quý gắn với đời sống văn hóa của cộng đồng. Từ chiếc trống da trâu được truyền lại từ thời bà cố nội đến chiếc ché quý Yang Lung đã được gìn giữ suốt bốn thế hệ đều được ông nâng niu như những chứng tích lịch sử của người M’nông.
Theo già Y Wé, cuộc sống hiện đại đang từng ngày làm thay đổi diện mạo buôn làng, nhưng những giá trị văn hóa truyền thống vẫn cần được gìn giữ như cội nguồn của mỗi người. Vì vậy, nhiều năm qua, ông luôn tích cực vận động con cháu và bà con duy trì các phong tục tốt đẹp, giữ nghề nấu rượu cần, bảo tồn cồng chiêng, múa xoang và các nghi lễ truyền thống.
 |
| Chiếc trống da trâu được gia đình già Y Wé Ênuôl ở buôn M’liêng, xã Đắk Liêng gìn giữ qua nhiều thế hệ. |
Nỗ lực ấy đã góp phần gìn giữ nhiều nét văn hóa đặc sắc của buôn M’liêng. Hiện nay, toàn buôn còn gần 30 bộ cồng chiêng, ghế Kpan, ché vẫn được nhiều hộ dân lưu giữ. Đặc biệt, buôn còn có các đội cồng chiêng, trong đó có đội chiêng trẻ, góp phần trao truyền di sản văn hóa cho thế hệ kế cận.
Tuy nhiên, trước tác động của quá trình phát triển kinh tế – xã hội, buôn M’liêng không còn mang đậm nét cổ kính như xưa, những ngôi nhà truyền thống dần thay thế bằng nhà xây kiên cố. Điều này khiến già Y Wé và các bậc cao niên trong buôn vẫn luôn trăn trở.
“Cầu nối” đưa chủ trương của Đảng đến với Nhân dân
Không chỉ gìn giữ văn hóa, người uy tín còn là lực lượng quan trọng trong xây dựng đời sống mới, phát triển kinh tế – xã hội và giữ gìn an ninh trật tự tại cơ sở.
Buôn Alê A, phường Ea Kao có 422 hộ dân với hơn 1.600 nhân khẩu, trong đó gần một nửa là đồng bào DTTS. Với trách nhiệm của người uy tín, nhiều năm qua bà H Bai Knul (sinh năm 1951) luôn đồng hành cùng Ban tự quản buôn tích cực tuyên truyền, vận động người dân tham gia xây dựng buôn làng văn minh, phát triển. Những việc làm cụ thể của bà như vận động người dân đóng góp xây dựng đường cờ trên các tuyến đường chính; lắp đặt hệ thống camera an ninh tại các ngã ba, ngã tư; hay giữ gìn vệ sinh môi trường… đều nhận được sự đồng thuận cao từ người dân.
 |
| Bà H Bai Knul (ngoài cùng bên trái), người uy tín buôn Alê A, cùng các thành viên Ban tự quản buôn trao đổi công tác tuyên truyền, vận động người dân xây dựng đời sống văn hóa và giữ gìn an ninh trật tự tại địa phương. |
Theo bà H Bai, để người dân tin và làm theo, người uy tín phải gương mẫu trong cuộc sống, gần gũi, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của bà con. Khi người dân hiểu được lợi ích thiết thực thì việc vận động sẽ thuận lợi hơn rất nhiều.
Bà Nguyễn Thị Thanh Hương, Trưởng buôn Alê A nhận xét, bà H Bai luôn là tấm gương tiêu biểu tại địa phương. Gia đình bà gương mẫu chấp hành các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, đồng thời luôn đi đầu trong các phong trào và tích cực ủng hộ các nguồn lực xã hội hóa phục vụ xây dựng, phát triển buôn làng.
Tại buôn Cư Dluê, xã Hòa Phú, bằng uy tín của mình, già làng Y Kuắt H’Đơk đã góp phần đưa các chủ trương, chính sách đến gần hơn với người dân; vận động bà con phát triển sản xuất, xây dựng nông thôn mới, giữ gìn vệ sinh môi trường và bảo đảm an ninh trật tự. Theo đó, thông qua các cuộc họp buôn hay những dịp sinh hoạt cộng đồng, già Y Kuắt luôn lồng ghép tuyên truyền về bảo tồn văn hóa dân tộc. Già cũng đặc biệt quan tâm đến công tác khuyến học, khuyến tài tại địa phương. Cùng với các thành viên Chi bộ và Ban tự quản buôn, già Y Kuắt thường xuyên đến từng hộ gia đình để tuyên truyền, vận động các bậc phụ huynh quan tâm việc học tập của con em, không để xảy ra tình trạng bỏ học giữa chừng. Nội dung này cũng luôn được đưa ra trao đổi, nhấn mạnh trong các cuộc họp buôn nhằm nâng cao nhận thức của người dân về vai trò của giáo dục đối với sự phát triển của mỗi gia đình và cộng đồng.
 |
| Già làng Y Kuắt H’Đơk (bên trái) vẫn thường xuyên cùng cán bộ địa phương xuống cơ sở tuyên truyền, vận động người dân thực hiện các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. |
Theo già Y Kuắt, muốn buôn làng phát triển bền vững thì bên cạnh việc giữ gìn bản sắc văn hóa, phát triển kinh tế, cần quan tâm đầu tư cho thế hệ trẻ thông qua học tập và rèn luyện. Khi con em được học hành đầy đủ, có kiến thức và nghề nghiệp ổn định thì sẽ có điều kiện đóng góp cho sự phát triển của địa phương trong tương lai.
Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo Nguyễn Hoàng Giang cho biết, toàn tỉnh hiện có hơn 1.000 người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số. Đây là lực lượng đặc biệt quan trọng trong công tác dân tộc, góp phần củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước. Những năm qua, tỉnh luôn quan tâm thực hiện đầy đủ các chế độ, chính sách dành cho người có uy tín như cung cấp thông tin, tập huấn, thăm hỏi, động viên, hỗ trợ tham quan, học tập kinh nghiệm… Qua đó tạo điều kiện để đội ngũ này tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt trong cộng đồng.
Thực tiễn cho thấy, ở đâu người uy tín phát huy tốt vai trò, ở đó các phong trào thi đua phát triển kinh tế, xây dựng đời sống văn hóa, giữ gìn an ninh trật tự và bảo tồn bản sắc dân tộc đều đạt hiệu quả tích cực. Họ chính là những “cánh tay nối dài” của cấp ủy, chính quyền; là điểm tựa tinh thần của đồng bào các dân tộc, góp phần xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc ngày càng vững chắc.
Hoàng Tuyết
Nguồn: Báo Đắk Lắk điện tử
