Trên vùng đất biên giới Buôn Đôn, món Ua Lào hấp dẫn thực khách bởi hương vị đậm đà, thơm nồng của các loại gia vị, đồng thời lưu giữ dấu ấn văn hóa ẩm thực của cộng đồng người Việt gốc Lào.
Từ những căn bếp gia đình đến cơ sở chế biến phục vụ khách hàng, món ăn truyền thống này đang được tiếp nối, mở ra hướng phát triển thành sản phẩm đặc trưng của địa phương.
Hương vị được gìn giữ qua nhiều thế hệ
Ua Lào, còn gọi là Sai Oua, có hình dáng bên ngoài giống món xúc xích quen thuộc, nhưng lại tạo dấu ấn riêng nhờ sự kết hợp hài hòa của thịt và các loại gia vị đặc trưng. Để làm nên món ăn ngon, người chế biến phải kỹ lưỡng ngay từ khâu lựa chọn nguyên liệu. Thịt heo không quá già hoặc quá non, thường kết hợp thịt vai với ba chỉ, được xay nhuyễn để tạo độ mềm, béo vừa phải và kết cấu phù hợp cho phần nhân.
Điểm làm nên hương vị đặc trưng của Ua Lào nằm ở các loại gia vị như lá chanh Lào, sả, tỏi, hành, ớt, tiêu xanh, cùng một lượng muối và gia vị nêm vừa đủ. Trong đó, lá chanh Lào góp phần tạo nên mùi thơm riêng, hòa quyện với hương nồng của sả, vị cay của ớt và tiêu làm nổi bật vị ngọt tự nhiên của thịt.
 |
| Hấp dẫn món Ua Lào sau khi được nướng trên than hồng. |
Sau khi trộn đều thịt với gia vị, người làm nhồi phần nhân vào vỏ xúc xích, tạo thành từng đoạn vừa ăn. Công đoạn tưởng chừng đơn giản này đòi hỏi sự khéo léo để nhân được phân bố đều, giữ độ kết dính mà không làm mất đi độ mềm khi thưởng thức.
Theo cách làm quen thuộc, Ua Lào được nướng trên vỉ than. Khi lớp vỏ chuyển sang màu vàng nâu, hương thơm của thịt và gia vị lan tỏa, đánh thức vị giác. Cắt thành từng khoanh, phần nhân bên trong hiện rõ những mảnh thịt cùng gia vị hòa quyện. Món ăn có thể dùng nóng, thưởng thức cùng các món ăn kèm tùy khẩu vị.
Với cộng đồng người Việt gốc Lào ở Buôn Đôn, Ua Lào không đơn thuần là món ăn mà còn gắn với nếp sinh hoạt gia đình, những dịp sum họp và đón tiếp khách.
Anh Bun Bơ Lào, người Việt gốc Lào sinh sống tại Buôn Đôn cho biết, nhiều thế hệ trong gia đình anh đều biết chế biến món ăn này. Vào dịp lễ, tết hoặc khi có khách quý đến nhà, gia đình thường làm Ua Lào để thiết đãi. Qua năm tháng, cách chế biến được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, góp phần gìn giữ hương vị quen thuộc trong đời sống cộng đồng.
Cơ hội phát triển sản phẩm địa phương
Không chỉ được lưu truyền trong các gia đình, Ua Lào còn có cơ hội tiếp cận nhiều thực khách hơn thông qua hoạt động kinh doanh ẩm thực. Chị Nguyễn Thị Phượng (buôn Ea Rông B, xã Buôn Đôn) là một trong những người đang theo đuổi hướng đi này.
Quê ở Thanh Hóa, vào Buôn Đôn lập nghiệp bằng nghề dịch vụ ẩm thực, lưu trú, chị Phượng dần dành tình cảm đặc biệt cho ẩm thực Lào. Từ sự yêu thích ban đầu, chị tìm hiểu cách chế biến, lựa chọn nguyên liệu và phối trộn gia vị để có thể tự tay làm ra món ăn mang hương vị đặc trưng. Chị còn sang Lào học hỏi kinh nghiệm, tích lũy kiến thức làm nền tảng phát triển sản phẩm phục vụ người dân và du khách.
 |
| Món Ua Lào được người dân sinh sống trên địa bàn biên giới Buôn Đôn chế biến. |
Với chị Phượng, làm Ua Lào không chỉ là tạo ra một món ăn để kinh doanh mà còn là cách tiếp cận, học hỏi và giới thiệu nét văn hóa ẩm thực đặc sắc. Không dừng lại ở việc duy trì sản xuất, chị Phượng còn đăng ký sản phẩm Ua Lào tham gia chương trình OCOP của địa phương.
Từ góc độ phát triển địa phương, Ua Lào có lợi thế bởi gắn với câu chuyện văn hóa của cộng đồng người Việt gốc Lào ở Buôn Đôn. Nếu được đầu tư bài bản, món ăn không chỉ phục vụ nhu cầu thưởng thức mà còn có thể trở thành một điểm nhấn trong trải nghiệm ẩm thực dành cho du khách khi đến vùng đất này.
Giữa nhịp sống ngày càng đổi thay, việc gìn giữ món ăn truyền thống cần sự tiếp nối của các gia đình và những người làm sản phẩm tâm huyết. Từ căn bếp mỗi dịp lễ, tết, đến những mẻ Ua Lào được chế biến phục vụ khách hàng, hương vị ấy vẫn đang được trao truyền, góp phần làm phong phú bản sắc văn hóa ẩm thực Buôn Đôn.
Quỳnh Anh
Nguồn: Báo Đắk Lắk điện tử
