Giúp người dân làm chủ công cụ số, mở hướng sinh kế bền vững

Ở những xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi hiện nay, việc ứng dụng công nghệ số đang mang lại cho người dân nhiều lợi ích thiết thực: mở thêm cơ hội việc làm, kết nối thị trường và phát triển sinh kế ngay tại địa phương.

Nhờ công nghệ số, Trưởng thôn Kpá Linh và người dân thôn đặc biệt khó khăn Phú Đồng (xã Phú Mỡ) đã có thêm một kênh hữu hiệu để đưa sản phẩm địa phương đến với người tiêu dùng. Thay vì chỉ trông chờ vào khách mua tại chỗ hay thương lái, ông Kpá Linh chủ động học cách bán hàng trên môi trường số và cùng bà Kpá Thị Điểm – một phụ nữ còn giữ nghề dệt truyền thống xây dựng kênh bán hàng, livestream quảng bá sản phẩm thổ cẩm dân tộc Ba Na. Cách làm này giúp sản phẩm thổ cẩm của đồng bào Ba Na nơi đây ngày càng được nhiều khách hàng biết đến hơn, cũng là động lực để bà con trong thôn tiếp tục kiên trì giữ gìn nghề truyền thống. Theo bà Điểm, giữ nghề truyền thống không chỉ là giữ những hoa văn, cách dệt được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác mà quan trọng hơn là giúp người làm nghề có thu nhập từ nghề.

Với suy nghĩ công nghệ số ngày càng tác động sâu vào đời sống, một kỹ năng mới có thể mở thêm cơ hội sinh kế, ông Kpá Linh thường xuyên hỗ trợ để người dân trong thôn tiếp cận, thành thạo hơn với cách bán hàng mới. Ông chia sẻ: “Khi người dân biết chụp ảnh, quay video, giới thiệu sản phẩm, tương tác với khách hàng hay sử dụng các nền tảng bán hàng sẽ có thêm cách tiếp cận thị trường, không còn bó hẹp trong phạm vi thôn nữa”.

Mới đây, gần 100 đoàn viên, hội viên, hộ sản xuất, kinh doanh, chủ thể OCOP ở xã miền núi Xuân Lãnh cũng đã được hướng dẫn xây dựng nội dung, sử dụng công cụ AI và trực tiếp thực hành giới thiệu sản phẩm trên các nền tảng số. Theo chị Trần Thị Lụi, thành viên Tổ hợp tác du lịch cộng đồng thôn Xí Thoại, việc trực tiếp thực hành giúp người dân bớt e ngại khi tiếp cận công nghệ, đồng thời hiểu rõ hơn cách giới thiệu sản phẩm và tương tác với khách hàng.

Trưởng thôn Kpá Linh cùng người dân livestream giới thiệu và bán sản phẩm dệt thổ cẩm.

Cùng với kỹ năng bán hàng, người dân Xí Thoại cũng từng bước thay đổi cách làm sản phẩm. Từ những mặt hàng dệt thổ cẩm chủ yếu phục vụ sinh hoạt, các nghệ nhân phát triển thêm nhiều sản phẩm phù hợp nhu cầu thị trường. Hiện làng nghề có khoảng 20 loại sản phẩm, giá từ 15.000 đồng đến vài triệu đồng/sản phẩm.

Ông Nguyễn Hữu Duy, Phó Chủ tịch UBND xã Xuân Lãnh cho biết, địa phương hướng đến xây dựng đội ngũ hạt nhân truyền thông số tại cơ sở, qua đó giúp người dân chủ động kết nối thị trường, thúc đẩy tiêu thụ nông sản và nâng cao giá trị sản phẩm địa phương.

Đây cũng là một trong những nội dung được chú trọng trong thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi. Cùng với hỗ trợ nguồn lực sản xuất, việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đào tạo nghề, tuyên truyền về việc làm và trang bị kỹ năng phù hợp với yêu cầu của thị trường ngày càng được quan tâm.

Ở quy mô toàn tỉnh, yêu cầu này càng rõ khi Đắk Lắk hiện có hơn 750 sản phẩm OCOP nhưng không phải chủ thể nào cũng khai thác hiệu quả các nền tảng số để quảng bá, tiếp thị. Vì vậy, đầu tháng 9/2026, Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp với các doanh nghiệp công nghệ số tổ chức tập huấn kỹ năng livestream bán hàng cho các doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh trên địa bàn tỉnh.

“Điều quan trọng là sau đào tạo, người dân có thể vận dụng kiến thức vào thực tế, chủ động tiếp cận thị trường, tìm kiếm khách hàng và từng bước tự tạo việc làm, nâng cao thu nhập. Khi người dân được trang bị nghề nghiệp, kỹ năng số và khả năng tiếp cận thị trường, hỗ trợ sinh kế sẽ không chỉ dừng ở việc trao vốn hay tư liệu sản xuất, mà quan trọng hơn là trao thêm năng lực để người dân chủ động xây dựng sinh kế bền vững ngay tại địa phương”, ông Trần Văn Sơn, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh nhấn mạnh.

Phạm Thùy