Là ngôi đình đầu tiên của người Việt trên vùng đất cao nguyên, đình Lạc Giao (phường Buôn Ma Thuột) thâm trầm, cổ kính, vẫn lưu giữ những nghi lễ truyền thống giữa nhịp sống hiện đại. Qua những lễ tế, ký ức về vùng đất, đạo lý tri ân tiền nhân và những giá trị văn hóa được tiếp nối.
Được xây dựng năm 1928, đình Lạc Giao là nơi lưu giữ dấu ấn lịch sử, văn hóa của vùng đất Buôn Ma Thuột. Đình thờ Đệ nhất khai quốc công thần Đào Duy Từ, người được triều đình nhà Nguyễn sắc phong Thành hoàng đình Lạc Giao năm 1932; đồng thời tưởng nhớ Tiền hiền Phan Hộ, người có công khai khẩn đất đai, lập làng, dựng đình từ thuở ban đầu.
Thuở sơ khai, đình được dựng bằng tranh tre, nứa lá. Đến năm 1932, công trình được xây tường gạch, lợp ngói đỏ. Trải qua những biến thiên lịch sử, qua nhiều lần trùng tu, tôn tạo, ngôi đình vẫn giữ được nét kiến trúc cổ kính, mộc mạc mà tinh tế. Giữa phố thị hiện đại, mái ngói đỏ, không gian thờ tự trầm mặc của đình gợi nhắc về một thời kỳ hình thành và phát triển của vùng đất.
 |
| Đội tế nữ quan thực hiện nghi thức tế truyền thống trong Lễ Giỗ Tổ Hùng Vương năm 2026. |
Xã hội phát triển, diện mạo đô thị Buôn Ma Thuột không ngừng đổi thay nhưng những nghi lễ truyền thống tại đình Lạc Giao vẫn được duy trì. Đây không chỉ là hoạt động tín ngưỡng mà còn là dịp để người dân hướng về cội nguồn, bày tỏ lòng biết ơn đối với các bậc tiền nhân và gìn giữ những phong tục đã gắn bó với cộng đồng qua nhiều thế hệ.
Ông Nguyễn Văn Bảy, Phó trưởng Ban Quản lý các hoạt động văn hóa Di tích lịch sử Đình Lạc Giao cho biết hằng năm đình tổ chức các lễ chính như Lễ tế xuân vào ngày 17/1 âm lịch, Lễ tế thu ngày 17/8 âm lịch; Giỗ Tổ Hùng Vương ngày 10/3 âm lịch. Đặc biệt, vào ngày 27/10 âm lịch, đình tổ chức lễ tưởng niệm 100 chiến sĩ Nam tiến và đồng bào tử nạn tại Buôn Ma Thuột.
Mỗi nghi lễ mang ý nghĩa riêng nhưng đều hướng đến việc tri ân trời đất, các vị thần được thờ phụng và những người có công với cộng đồng; cầu mong mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an, cuộc sống bình yên, no ấm. Qua từng kỳ lễ tế, những phong tục, quan niệm và đạo lý truyền thống tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay. Sau phần lễ là phần hội với nhiều hoạt động vui chơi, trải nghiệm về nét xưa, như: trò chơi dân gian, viết thư pháp, gói bánh chưng…
 |
| Một hoạt động văn hóa được tổ chức tại Đình Lạc Giao. |
Ông Dương Văn Đề, thành viên Đội tế nam quan – người trực tiếp thực hiện các nghi lễ tại đình – chia sẻ: “Mỗi nghi lễ được thực hành tại đình Lạc Giao hôm nay đều góp phần kết nối các thế hệ. Người lớn tuổi trực tiếp thực hiện nghi thức, lớp trẻ quan sát, tìm hiểu, còn du khách có cơ hội cảm nhận những nét văn hóa truyền thống. Ngay trong không gian đình, những câu chuyện về tiền nhân, phong tục và lịch sử vùng đất tiếp tục được kể lại, giúp các thế hệ hiểu hơn và có ý thức gìn giữ những giá trị cha ông để lại”.
|
Trong quá trình đô thị phát triển, những di tích như Đình Lạc Giao càng có ý nghĩa quan trọng trong việc gìn giữ ký ức lịch sử và bản sắc văn hóa địa phương. Bảo tồn di tích không chỉ là gìn giữ kiến trúc hay không gian thờ tự, mà còn phải duy trì các giá trị văn hóa, phong tục và sự gắn kết cộng đồng”. Giám đốc Bảo tàng Đắk Lắk Võ Thị Phượng
|
Sự tiếp nối ấy còn được thể hiện qua hoạt động tìm hiểu lịch sử, văn hóa tại di tích. Đình thường xuyên đón các đoàn học sinh, sinh viên đến tham quan, tìm hiểu kiến trúc đình truyền thống và nghe kể về quá trình người Việt khai khẩn đất đai, lập làng, cũng như ý nghĩa tên gọi “Lạc Giao”. Những chuyến tìm hiểu thực tế giúp các em tiếp cận lịch sử từ chính không gian lưu giữ dấu ấn quá khứ, qua đó thêm hiểu và trân trọng những giá trị văn hóa của địa phương.
Mỗi dịp lễ còn là cơ hội để người dân gặp gỡ, thăm hỏi, cùng tham gia sinh hoạt văn hóa và bồi đắp tình cảm cộng đồng. Với nhiều người, trở về đình Lạc Giao đã trở thành một nếp sinh hoạt tinh thần, nơi ký ức về quê hương được khơi gợi và những giá trị thân thuộc được gìn giữ. Bà Dương Thị Thủy (phường Buôn Ma Thuột) chia sẻ: “Mỗi năm, cứ đến dịp tế lễ, Tết, tôi lại cùng bạn bè, con cháu về đình dâng hương, cầu bình an. Đây cũng là dịp mọi người gặp gỡ, trò chuyện và cùng tham gia một sinh hoạt văn hóa đã gắn bó với vùng đất từ lâu”.
Với du khách, đến đình Lạc Giao không chỉ là hoạt động tham quan mà còn là dịp khám phá chiều sâu văn hóa của vùng đất. Từ kiến trúc cổ kính đến các nghi thức truyền thống, mỗi chi tiết đều gợi mở những câu chuyện về lịch sử, tín ngưỡng và đời sống cộng đồng, góp phần làm phong phú trải nghiệm văn hóa trên vùng đất cao nguyên.
Thúy Hồng
Nguồn: Báo Đắk Lắk điện tử
