Để không gian mạng không còn những “vùng xám”

Việc Chính phủ vào ngày 19/8/2026 đồng loạt ban hành 7 nghị định từ Nghị định số 327/2026/NĐ-CP đến Nghị định số 333/2026/NĐ-CP đánh dấu bước ngoặt quan trọng, hoàn thiện hệ sinh thái pháp lý toàn diện nhằm quản lý và bảo vệ an toàn không gian mạng Việt Nam.

Trong xu hướng chuyển đổi số, công nghệ số xuất hiện trong mọi lĩnh vực đời sống thì yêu cầu bảo đảm cho môi trường số, không gian mạng an toàn, lành mạnh càng trở nên cấp thiết. Thực tế cho thấy, không gian mạng đang phải đối mặt với nhiều vấn đề nhức nhối: tình trạng tin giả, tin sai sự thật, thông tin bịa đặt, vu khống, xuyên tạc; các hành vi lừa đảo, xâm phạm đời tư, giả mạo danh tính; thu thập, sử dụng hoặc mua bán trái phép dữ liệu cá nhân; xâm phạm an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội…

Bởi vậy, bảo vệ không gian mạng không thể chỉ dừng ở việc xử lý một vài vụ việc sau khi hậu quả đã xảy ra. Điều cần thiết là phải hình thành một cơ chế phòng ngừa, phát hiện sớm, xử lý kịp thời và đủ sức răn đe.

Theo quy định tại Nghị định 328/2026/NĐ-CP của Chính phủ, mỗi cá nhân, tổ chức có quyền và nghĩa vụ tố giác các hành vi, thông tin giả, tin sai sự thật với các cơ quan chức năng có thẩm quyền. Minh họa: Gemini

Đó chính là ý nghĩa đáng chú ý của loạt quy định mới được ban hành. Thay vì áp dụng các giải pháp đơn lẻ, các nghị định này là chuỗi các quy định chặt chẽ từ việc quy định chi tiết quy trình triển khai Luật An ninh mạng (Nghị định 333/2026/NĐ-CP); tổ chức, hoạt động, phối hợp, chính sách đãi ngộ, thu hút đối với lực lượng bảo vệ an ninh mạng (Nghị định 329/2026/NĐ-CP) đến quy định phân loại cấp độ an ninh mạng và bảo vệ hạ tầng thông tin quan trọng (Nghị định 331/2026/NĐ-CP); siết chặt điều kiện kinh doanh sản phẩm, dịch vụ an ninh mạng (Nghị định 332/2026/NĐ-CP).

Bên cạnh đó là các quy định về phòng ngừa, xử lý thông tin và hành vi sử dụng công nghệ thông tin, mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử xâm phạm an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội trên không gian mạng (Nghị định 327/2026/NĐ-CP); quy định cụ thể quy trình xử lý tin giả, tin sai sự thật (Nghị định số 328/2026/NĐ-CP). Nghị định 330/2026/NĐ-CP hoàn thiện mảnh ghép cuối cùng bằng việc ban hành mức xử phạt cụ thể đối với các hành vi vi phạm trong các lĩnh vực: bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội trên không gian mạng; về phòng, chống tấn công mạng; về triển khai hoạt động bảo vệ an ninh mạng; về quản lý sản phẩm, dịch vụ an ninh mạng; về chống tin nhắn rác, thư điện tử rác, cuộc gọi rác; về bảo vệ dữ liệu cá nhân. Mức phạt đối với một số hành vi có thể lên tới hàng chục triệu đồng, đi kèm những biện pháp khắc phục như buộc hủy, xóa dữ liệu đã xử lý trái quy định, nộp lại khoản thu bất hợp pháp hoặc công khai xin lỗi người bị xâm phạm…

Quy định đã đầy đủ, song để thực sự đi vào cuộc sống, cần có sự chung tay, đồng lòng và nghiêm túc thực hiện trách nhiệm của mọi lực lượng trong xã hội. Điều này đòi hỏi các cơ quan nhà nước và lực lượng chức năng phải đẩy mạnh phổ biến, tuyên truyền, nâng cao nhận thức; chủ động nắm bắt, ứng phó kịp thời với các sự cố không gian mạng; xây dựng cơ chế phối hợp thông suốt với doanh nghiệp và người dân. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp, tổ chức, đặc biệt là doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông, internet, mạng xã hội và dịch vụ thông tin xuyên biên giới hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam hoặc cung cấp dịch vụ cho tổ chức, cá nhân Việt Nam, cũng cần nghiêm túc thực hiện trách nhiệm của mình, từ tuân thủ các điều kiện kinh doanh, bảo vệ dữ liệu đến phối hợp ngăn chặn, gỡ bỏ thông tin vi phạm pháp luật.

 Đặc biệt là mỗi cá nhân, mỗi người dân cần nâng cao hơn nữa ý thức tự bảo vệ và thượng tôn pháp luật, phải tự ý thức rằng “một cú nhấp chuột” không nằm ngoài trách nhiệm pháp lý. Cẩn trọng khi tham gia không gian mạng; tuân thủ nghiêm quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân; không soạn thảo, đăng tải, chia sẻ các thông tin sai sự thật, thông tin xâm phạm an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội trên không gian mạng. Và khi phát hiện các hành vi vi phạm pháp luật, lỗ hổng bảo mật hoặc các nguy cơ mất an ninh mạng, cần chủ động phản ánh tới cơ quan, tổ chức có thẩm quyền.

  Hồng Hà