Đắk Lắk xây dựng 3 kịch bản ứng phó với El Nino

UBND tỉnh Đắk Lắk vừa ban hành kế hoạch triển khai công tác chủ động phòng, chống hạn hán và thiếu nước mùa khô 2026 – 2027.

Kế hoạch này nhằm thực hiện Chỉ thị số 30/CT-UBND ngày 08/10/2026 của Chủ tịch UBND tỉnh về chủ động phòng, chống hạn hán, thiếu nước mùa khô 2026 – 2027.

Điểm nhấn của Kế hoạch là việc thiết lập 3 kịch bản rủi ro nguồn nước gắn với phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng cấp, từng ngành, kiên quyết không để người dân thiếu nước sinh hoạt và hạn chế thấp nhất thiệt hại cho sản xuất.

Theo dự báo, hiện tượng El Nino năm 2026 – 2027 có cường độ rất mạnh vào cuối năm 2026 (xác suất 98%) và có thể kéo dài đến đầu mùa hè năm 2027. Tình trạng hạn hán, thiếu nước diện rộng có khả năng bắt đầu từ tháng 11/2026 kéo dài đến khoảng tháng 5/2027 tại khu vực phía Tây tỉnh và kéo dài đến hết tháng 7, 8/2027 đối với khu vực phía Đông tỉnh. Lượng mưa trong năm 2026 dự kiến thiếu hụt 20 – 40% so với trung bình nhiều năm, trong khi nền nhiệt độ cao hơn từ 1 – 2 độ C.

Làm hồ nhân tạo trữ nước là giải pháp được khuyến khích để ứng phó với El Nino.

Để ứng phó “từ sớm, từ xa”, tỉnh Đắk Lắk xây dựng 3 kịch bản cụ thể: Kịch bản 1 (cơ bản đáp ứng nguồn nước – rủi ro thấp): Kích hoạt khi lượng mưa thiếu hụt dưới 20%. Tỉnh phấn đấu 100% nhu cầu nước sinh hoạt được đáp ứng; gieo trồng vụ Đông Xuân theo kế hoạch trên các diện tích bảo đảm nước. Các biện pháp canh tác như dùng giống lúa ngắn ngày, áp dụng tưới tiết kiệm “nông – lộ – phơi luân phiên” được khuyến cáo mạnh mẽ; tuyệt đối không trồng mới, tái canh khi chưa bảo đảm nguồn nước.

Kịch bản 2 (thiếu nước – rủi ro trung bình): Áp dụng khi lượng mưa thiếu hụt từ 20 – 50% kéo dài. Mục tiêu là không để tình trạng thiếu nước sinh hoạt kéo dài, đồng thời ưu tiên bảo vệ cây lâu năm đang ở giai đoạn ra hoa, đậu quả. Khi đó, tỉnh sẽ cấp nước sinh hoạt luân phiên, điều tiết nước bằng máy bơm dầu. Trong sản xuất, buộc phải chuyển toàn bộ diện tích lúa cuối kênh sang các loại cây trồng cạn như ngô, khoai lang, rau đậu; khuyến cáo nông dân dùng vỏ cà phê, rơm rạ che phủ gốc giữ ẩm.

Kịch bản 3 (thiếu nước nghiêm trọng – rủi ro cao): Kịch bản cực đoan nhất khi lượng mưa thiếu hụt trên 50%, kéo dài từ 3 – 5 tháng. Ưu tiên cao nhất lúc này là bảo đảm tuyệt đối nước sinh hoạt cho Nhân dân. Chính quyền sẽ phải khoan giếng khẩn cấp có kiểm soát, huy động xe bồn chở nước và cho phép bơm từ dung tích chết của các hồ chứa. Đối với nông nghiệp, tỉnh yêu cầu dừng hoàn toàn gieo lúa và cây hằng năm ở vùng không bảo đảm nước, thậm chí thu hẹp hoặc dừng vụ Hè Thu 2027 để dồn nguồn nước cứu các loại cây lâu năm có giá trị kinh tế cao. Khu vực phía Đông tỉnh sẽ dừng lấy nước tưới khi độ mặn từ mức 1 trở lên.

UBND tỉnh yêu cầu, thứ tự ưu tiên phân phối nước luôn cố định: Số 1 là nước sinh hoạt cho người dân, đặc biệt là vùng sâu, vùng xa, đồng bào dân tộc thiểu số; số 2 là nước cho chăn nuôi, công nghiệp thiết yếu; số 3 mới đến nước tưới cây trồng và cuối cùng là các nhu cầu khác. Mọi phương án, nguồn lực đều phải được chuẩn bị ngay theo tình huống khẩn cấp nhất (Kịch bản 3) kể từ ngày ban hành Kế hoạch, tuyệt đối không chờ đến khi hạn hán xảy ra mới hành động.

Khuyến khích nông dân ứng dụng công nghệ tưới nước tiết kiệm cho cây trồng.

Để hiện thực hóa các kịch bản trên, UBND tỉnh Đắk Lắk đã giao nhiệm vụ cho các sở, ban, ngành với phương châm lấy sự an toàn của dân và sản xuất làm thước đo hiệu quả. Người đứng đầu các cơ quan, đơn vị và địa phương phải chịu trách nhiệm toàn diện trước Chủ tịch UBND tỉnh về việc thực hiện nhiệm vụ được giao.

Cụ thể, Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao làm cơ quan thường trực, chịu trách nhiệm theo dõi, đôn đốc toàn diện; đồng thời chuẩn bị lực lượng, phương tiện cơ động cấp nước và ban hành sổ tay hướng dẫn kỹ thuật phòng, chống hạn cho nông dân.

Sở Công Thương phối hợp tham mưu điều tiết linh hoạt nguồn nước từ các hồ chứa thủy điện, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu phát điện và nhu cầu cấp nước phục vụ hạ du.

Bên cạnh đó, Sở Xây dựng khẩn trương rà soát năng lực cấp nước đô thị; Sở Y tế, Sở Giáo dục và Đào tạo chủ động xây dựng phương án dự phòng bảo đảm nước sạch, vệ sinh môi trường, phòng chống dịch bệnh tại các cơ sở y tế và trường học.

Để chuẩn bị sẵn sàng cho tình huống khẩn cấp, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh và Công an tỉnh được yêu cầu rà soát, bố trí lực lượng, phương tiện cơ giới, xe bồn chuyên dụng để hỗ trợ cấp nước sinh hoạt, chữa cháy rừng và cứu nạn. Lực lượng công an cũng sẽ phối hợp tuần tra, kiểm soát chặt chẽ an ninh trật tự, xử lý nghiêm các hành vi sử dụng lửa trái phép gây nguy cơ cháy rừng trong thời kỳ cao điểm mùa khô.

Minh Thuận