Cẩm nang nhỏ, lá chắn lớn

Từ hướng dẫn người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến đến tuyên truyền phòng, chống lừa đảo trên không gian mạng, những “chiến sĩ số” áo xanh đang góp phần đưa công nghệ đến gần hơn với cuộc sống.

“Ngày cuối tuần vì nhân dân phục vụ”

Mỗi sáng cuối tuần, tại 16 nhà văn hóa thôn trên địa bàn xã Ô Loan lại rộn ràng hơn thường lệ. Bên cạnh hình ảnh người dân đến giải quyết thủ tục hành chính là màu áo xanh của các đội hình tình nguyện “Ngày cuối tuần vì nhân dân phục vụ”.

Tại mỗi điểm tiếp nhận, đoàn viên, thanh niên hướng dẫn người dân lấy số thứ tự, kê khai hồ sơ điện tử, cài đặt và kích hoạt VNeID, tích hợp giấy tờ cá nhân, thanh toán không dùng tiền mặt và tra cứu kết quả giải quyết thủ tục hành chính.

Tuổi trẻ xã Ô Loan giúp người dân tiếp cận các dịch vụ số. Ảnh: P. Thùy

Bà Đặng Thị Nhị (thôn Nhơn Hội) mang điện thoại thông minh đến nhà văn hóa với mong muốn nộp hồ sơ trực tuyến nhưng không biết bắt đầu từ đâu. Một đoàn viên đã kiên nhẫn hướng dẫn từng bước, từ kết nối internet, đăng nhập VNeID đến hoàn tất việc nộp hồ sơ trên Cổng Dịch vụ công. Chỉ hơn 20 phút sau, hồ sơ được tiếp nhận thành công.

Bà Nhị phấn khởi chia sẻ: “Tôi sợ thao tác không đúng và phải đi lại nhiều lần làm thủ tục. Nhưng được các cháu hướng dẫn tận tình, tôi đã tự làm thủ tục trên điện thoại và biết tìm thông tin ở những trang chính thống”.

Không chỉ hỗ trợ thực hiện thủ tục hành chính, đoàn viên còn tuyên truyền về Đề án 06, hướng dẫn sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt và nhận diện các thủ đoạn lừa đảo trên không gian mạng. Với nhiều bạn trẻ, đó chỉ là những thao tác đơn giản, nhưng với người cao tuổi, ít sử dụng điện thoại thông minh để giải quyết thủ tục hành chính, đó lại là là một hành trình cần sự đồng hành và kiên nhẫn.

Theo Bí thư Đoàn Xã Ô Loan Phan Thị Thúy Hằng, thời gian đầu triển khai mô hình, nhiều người dân còn e ngại vì chưa quen sử dụng điện thoại thông minh hoặc lo lộ thông tin cá nhân. Vì vậy, mỗi đoàn viên không chỉ hướng dẫn kỹ thuật mà còn là “cầu nối” giúp người dân hiểu rõ lợi ích của chuyển đổi số để mạnh dạn thay đổi thói quen. “Khi người dân tự mình hoàn thành một thủ tục trực tuyến hay biết sử dụng VNeID, chúng tôi thấy những buổi trực cuối tuần thật sự có ý nghĩa”, chị Hằng chia sẻ.

Lan tỏa những giá trị thiết thực

Nếu ở Ô Loan đoàn viên giúp người dân tiếp cận các dịch vụ số thì tại xã Ea Kly, tuổi trẻ lại chọn một cách làm sáng tạo để bảo vệ người dân trên không gian mạng.

Từ thực tế các vụ lừa đảo trực tuyến ngày càng gia tăng, Đoàn Xã Ea Kly triển khai mô hình “Dán sticker – Phòng chống lừa đảo” trong khuôn khổ Chiến dịch tình nguyện Mùa hè số 2026. Với phương châm “Mỗi chiếc điện thoại – Một lá chắn an toàn”, đoàn viên thiết kế những tấm sticker nhỏ dán phía sau điện thoại của người dân, in các thông điệp ngắn gọn như: không cung cấp mật khẩu, mã OTP; không bấm vào đường link lạ; không chuyển tiền khi chưa xác minh; kiểm tra kỹ trước khi giao dịch.

Khác với những tờ rơi, sticker luôn hiện diện trên chiếc điện thoại được sử dụng mỗi ngày. Mỗi lần cầm điện thoại lên, những dòng nhắc nhở lại góp phần hình thành thói quen kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ hay thực hiện giao dịch trực tuyến.

Mô hình được triển khai tại Trung tâm Phục vụ hành chính công, Chợ 719 và các điểm thanh toán không dùng tiền mặt. Bên cạnh việc dán sticker, đoàn viên còn trực tiếp hướng dẫn người dân nhận diện các thủ đoạn lừa đảo phổ biến như giả danh cơ quan công an, ngân hàng, mạo danh người thân vay tiền, tuyển dụng trực tuyến hay gửi đường link độc hại để chiếm đoạt tài khoản.

Bà Nguyễn Thị Hương (thôn Thắng Lợi) cho biết, trước đây mỗi khi nhận được cuộc gọi tự xưng là công an, ngân hàng hoặc thông báo trúng thưởng, bà đều lo lắng vì không biết thật hay giả. “Được các cháu hướng dẫn, tôi biết phải bình tĩnh, kiểm tra lại thông tin trước khi thực hiện bất cứ giao dịch nào. Chỉ cần nhớ “5 không – 3 kiểm tra” trên sticker dán sau điện thoại là tôi yên tâm hơn khi sử dụng điện thoại thông minh”.

Theo Bí thư Đoàn xã Ea Kly Lê Thị Hồng Oanh, CĐS không chỉ giúp người dân biết sử dụng công nghệ mà còn phải trang bị kỹ năng để sử dụng công nghệ an toàn. “Điều tuổi trẻ Ea Kly hướng đến không chỉ là dán một tấm sticker lên điện thoại, mà là hình thành cho người dân thói quen cảnh giác trước các thủ đoạn lừa đảo trên môi trường số. Mỗi người được trang bị thêm một kỹ năng sẽ giảm đi một nguy cơ bị lừa đảo. Mỗi gia đình hiểu hơn về an toàn số sẽ góp phần xây dựng cộng đồng an toàn hơn trên không gian mạng”, chị Oanh chia sẻ.

Từ những buổi trực cuối tuần ở Ô Loan đến những tấm sticker nhỏ ở Ea Kly, tuổi trẻ Đắk Lắk đang chứng minh rằng CĐS không chỉ bắt đầu từ công nghệ, mà trước hết bắt đầu từ con người. Mỗi thao tác hướng dẫn, mỗi lời nhắc nhở, mỗi kỹ năng được trao đi đều đang góp phần thu hẹp khoảng cách số, giúp người dân tự tin hơn trong môi trường số và lan tỏa những giá trị thiết thực của Chiến dịch tình nguyện Mùa hè số đến từng cộng đồng.

Phạm Thùy – Anh Phương