“Bài toán lớn” và sứ mệnh làm mới năng lực y tế – Kỳ cuối: Mở không gian phát triển mới

“Bài toán lớn” và sứ mệnh làm mới năng lực y tế

Kỳ cuối: Mở không gian phát triển mới

Khi dữ liệu được kết nối và công nghệ được làm chủ, giá trị cốt lõi mà ngành y tế hướng tới không chỉ là xử lý công việc nhanh hơn, đó là khả năng nhìn thấy nguy cơ sớm hơn, chủ động phòng bệnh và đưa dịch vụ y tế chất lượng đến gần người dân hơn.

Nhìn trước một bước

Mỗi ca bệnh được ghi nhận không đơn thuần là thông tin riêng lẻ. Khi được tập hợp, phân tích theo chuỗi thời gian và địa bàn, dữ liệu ấy sẽ trở thành tín hiệu cảnh báo giúp ngành y tế nhận diện sớm nguy cơ đối với cộng đồng.

Hiện nay, công tác giám sát dịch bệnh truyền nhiễm trên địa bàn tỉnh được thực hiện trên Hệ thống thông tin giám sát trong phòng bệnh. Dữ liệu được hình thành từ các cơ sở khám chữa bệnh, trạm y tế và được Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) tỉnh tiếp nhận, tổng hợp, phân tích để theo dõi diễn biến dịch bệnh.

Giám đốc CDC tỉnh Hoàng Hải Phúc cho biết, từ số liệu được cập nhật, cán bộ chuyên môn phân tích, đối chiếu tình hình dịch tễ và số liệu cùng kỳ để nhận diện số ca mắc tăng hay giảm, địa bàn có diễn biến bất thường, qua đó cảnh báo và đề xuất biện pháp phòng, chống dịch. Tuy nhiên, việc phân tích hiện vẫn phụ thuộc nhiều vào cán bộ chuyên môn. Nếu dữ liệu được chuẩn hóa, kết nối đồng bộ và có công cụ phân tích chuyên sâu, khả năng nhận diện xu hướng, cảnh báo sớm nguy cơ dịch bệnh sẽ tốt hơn.

Hồ sơ bệnh án điện tử giúp kết nối, chia sẻ thông tin người bệnh giữa các khoa, phòng, phục vụ hiệu quả quá trình khám và điều trị.

Chuyển đổi số không chỉ phục vụ phòng chống bệnh truyền nhiễm mà còn thay đổi căn bản phương thức quản lý bệnh không lây nhiễm. Giai đoạn 2026 – 2030, Đắk Lắk định hướng người dân sử dụng ứng dụng di động, thiết bị đeo thông minh để tự theo dõi chỉ số huyết áp, đường huyết, nhịp tim; các dữ liệu này truyền trực tiếp về nền tảng quản lý tập trung để bác sĩ theo dõi liên tục. Nhờ đó, việc chăm sóc sức khỏe không còn bó hẹp trong phạm vi mỗi lần tái khám.

BSCKII Huỳnh Như Đồng, Trưởng Khoa Ngoại thần kinh, Bệnh viện Đa khoa vùng Tây Nguyên cho rằng, nếu các chỉ số sức khỏe được theo dõi thường xuyên tại nhà và lưu lại theo thời gian để bác sĩ khai thác khi người bệnh đến khám, bác sĩ sẽ có thêm căn cứ đánh giá diễn biến sức khỏe, thay vì chỉ nhìn vào kết quả tại một thời điểm.

Phát triển các kỹ thuật phẫu thuật chuyên sâu góp phần nâng cao năng lực điều trị và chất lượng chăm sóc người bệnh. Ảnh: BVĐKPY

Ở góc độ người thụ hưởng, ông Phan Hữu Khương (thôn 5, xã Ea Ktur) kỳ vọng, nếu có thể tự theo dõi một số chỉ số sức khỏe tại nhà, kết quả được lưu lại để bác sĩ tham khảo khi cần thì sẽ thuận lợi hơn, nhất là với người lớn tuổi hoặc người phải thường xuyên theo dõi sức khỏe.

Từ dữ liệu cảnh báo dịch bệnh toàn vùng đến các chỉ số sức khỏe cá nhân, công nghệ đang chuyển ngành y tế từ thế phản ứng khi vấn đề đã xảy ra sang chủ động nhận diện và can thiệp sớm. Đây là bước chuyển quan trọng từ chữa bệnh sang “giữ sức khỏe” cho nhân dân.

Gần hơn một lần khám

Nếu dữ liệu giúp ngành y tế nhìn xa hơn theo thời gian, thì công nghệ lại giúp thu hẹp khoảng cách địa lý – yếu tố đặc biệt có ý nghĩa với địa bàn rộng, nhiều khu vực còn khó khăn như Đắk Lắk.

Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Tri Thức (bìa phải) khảo sát điều kiện trang thiết bị, thuốc và công tác khám chữa bệnh tại các xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Đắk Lắk.

Theo lộ trình, Sở Y tế đặt mục tiêu kết nối Telehealth đến 90% trạm y tế giai đoạn 2027 – 2028 và phủ sóng 100% vào giai đoạn 2029 – 2030. Dự kiến việc nâng cấp hạ tầng sẽ kết nối trạm y tế xã với Bệnh viện Đa khoa vùng Tây Nguyên, Bệnh viện Đa khoa Phú Yên và các bệnh viện chuyên khoa tuyến trên để hội chẩn, tư vấn từ xa. Giá trị lớn nhất của Telehealth là đưa kiến thức y khoa tuyến trên về tới cơ sở, giúp bác sĩ tuyến dưới vững tay nghề và người dân vùng sâu được thụ hưởng dịch vụ chất lượng cao ngay tại địa bàn mình sinh sống.

Cùng với chuyên môn, chuyển đổi số còn tối ưu hóa chuỗi cung ứng thuốc. Năm 2025, toàn tỉnh đã có 478/1.505 cơ sở y tế kết nối, liên thông hơn 7,6 triệu đơn thuốc lên Hệ thống đơn thuốc quốc gia; hơn 2,86 triệu đơn thuốc được bán và ghi nhận trên hệ thống. Giai đoạn 2029 – 2030, ngành y tế quyết tâm hoàn thiện quản lý tồn kho tập trung, liên thông đơn thuốc điện tử và kiểm soát chặt chẽ việc bán thuốc theo đơn, bảo đảm minh bạch nguồn gốc và cảnh báo sớm nguy cơ thiếu thuốc.

Chẩn đoán hình ảnh là một trong những lĩnh vực được chú trọng ứng dụng công nghệ nhằm nâng cao độ chính xác và hỗ trợ bác sĩ trong chẩn đoán, điều trị.

Để các mục tiêu chiến lược đi vào cuộc sống, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Cao Thị Hòa An lưu ý, triển khai “bài toán lớn” của ngành y tế phải gắn với nguồn lực, bảo đảm hạ tầng, máy móc và kinh phí phù hợp, kịp thời. Đầu tư phải tính toán kỹ, không tiết kiệm đến mức ảnh hưởng chất lượng nhưng cũng không dàn trải, lãng phí.

Song song với hạ tầng, đồng chí Cao Thị Hòa An nhấn mạnh yêu cầu sớm ban hành cơ chế, chính sách đãi ngộ, giữ chân đội ngũ y bác sĩ giỏi và thu hút nhân lực chất lượng cao. Đồng thời nhấn mạnh. chuyển đổi số phải lấy người dân làm trung tâm, quan tâm nhiều hơn đến vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, từng bước thu hẹp khoảng cách tiếp cận dịch vụ y tế.

Thước đo thực chất của chuyển đổi số chính là sự hài lòng và mức độ thụ hưởng của người dân. Từ khai thông điểm nghẽn dữ liệu, làm chủ công nghệ đến mở rộng khả năng dự báo, “bài toán lớn” của ngành y tế Đắk Lắk thực chất là quá trình tự làm mới năng lực quản trị. Khi dữ liệu không chỉ để lưu trữ và công nghệ phục vụ con người, khoa học công nghệ sẽ thực sự mở ra không gian phát triển mới, đưa ngành y tế từ “chữa bệnh” sang “giữ sức khỏe” cho nhân dân.

Duy Bằng