Ra mắt nền tảng số VINASME nhân dấu mốc 20 năm không chỉ là bước tiến về công nghệ của Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam, mà còn phản ánh một yêu cầu lớn hơn của nền kinh tế: chuyển phương thức hỗ trợ doanh nghiệp từ những chương trình riêng lẻ sang một hệ sinh thái có khả năng kết nối chính sách, tài chính, công nghệ, tri thức và thị trường. Khi năng lực cạnh tranh ngày càng được quyết định bởi dữ liệu, chuỗi cung ứng và khả năng hội nhập, việc tạo ra một “điểm chạm số” cho cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa có thể trở thành nền tảng quan trọng để khu vực này lớn lên về chất lượng, năng suất và tầm vóc.
Từ vai trò cầu nối đến kiến tạo giá trị
Hai thập kỷ hình thành và phát triển của Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME) cũng là một lát cắt đáng chú ý trong quá trình chuyển mình của khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam. Từ 300 doanh nghiệp hội viên và hai liên minh hợp tác xã cấp tỉnh khi thành lập năm 2005, đến nay VINASME đã có hơn 65.000 hội viên, 54 hội, hiệp hội doanh nghiệp thành viên tại 34 tỉnh, thành phố cùng hệ thống các đơn vị chuyên môn và hỗ trợ doanh nghiệp.
Con số ấy cho thấy sự phát triển đáng kể về quy mô tổ chức. Nhưng ý nghĩa lớn hơn nằm ở sự thay đổi của chính môi trường kinh doanh mà cộng đồng doanh nghiệp phải thích ứng.
Nếu trong giai đoạn trước, một doanh nghiệp nhỏ chủ yếu cần thông tin về chính sách, thủ tục, tín dụng hoặc các chương trình xúc tiến thương mại, thì trong nền kinh tế số và hội nhập sâu hiện nay, nhu cầu đã trở nên phức tạp hơn nhiều. Doanh nghiệp cần dữ liệu thị trường, đối tác, công nghệ, nhân lực, tư vấn quản trị, tiêu chuẩn sản xuất, năng lực ESG, khả năng truy xuất nguồn gốc, giải pháp tài chính và đặc biệt là khả năng kết nối với những mắt xích khác trong chuỗi giá trị.
Vì vậy, “hỗ trợ doanh nghiệp” nếu chỉ dừng ở cung cấp thông tin hay tổ chức những chương trình xúc tiến riêng lẻ sẽ khó đáp ứng yêu cầu mới.
Điểm đáng chú ý trong định hướng mới của VINASME là sự chuyển dịch từ tư duy “hỗ trợ” sang “tạo cơ hội phát triển”. Chủ tịch VINASME Nguyễn Văn Thân nhấn mạnh rằng điều doanh nghiệp nhỏ và vừa cần không chỉ là chính sách hỗ trợ, mà còn là cơ hội tiếp cận thị trường, đơn hàng, vốn, công nghệ và một môi trường kinh doanh thuận lợi; hiệu quả cần được nhìn qua năng suất, doanh thu, khả năng mở rộng thị trường và năng lực tuân thủ.
Đây là sự thay đổi quan trọng về tư duy quản trị hiệp hội.
Một hiệp hội doanh nghiệp trong giai đoạn mới không chỉ đóng vai trò “truyền tin” giữa Nhà nước và doanh nghiệp. Giá trị lớn hơn là có thể trở thành một hạ tầng kết nối mềm của nền kinh tế, nơi các nguồn lực được tập hợp, phân loại và đưa đến đúng doanh nghiệp, đúng thời điểm và đúng nhu cầu. Nền tảng số VINASME được ra mắt trong bối cảnh đó.
Nền tảng số và bài toán “đúng nguồn lực – đúng doanh nghiệp”
Điểm nổi bật của nền tảng số VINASME là hướng tới xây dựng một “điểm chạm số” tập trung cho cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa, kết nối thông tin chính sách, tư vấn, giải pháp công nghệ, cơ hội giao thương, tài chính và các nguồn lực phục vụ sản xuất, kinh doanh.
Nhìn ở góc độ doanh nghiệp, giá trị của nền tảng không nằm đơn thuần ở việc đưa nhiều dịch vụ lên môi trường trực tuyến.
Thách thức lớn hơn là khả năng kết nối dữ liệu và nhu cầu. Một doanh nghiệp sản xuất nhỏ đang cần vốn lưu động không chỉ cần biết ngân hàng nào có chương trình tín dụng. Doanh nghiệp cần được đánh giá xem mô hình kinh doanh phù hợp với sản phẩm tín dụng nào, cần chuẩn hóa hồ sơ ra sao, cải thiện quản trị tài chính như thế nào và có thể sử dụng dữ liệu hoạt động để nâng cao khả năng tiếp cận vốn hay không.
Một doanh nghiệp muốn xuất khẩu cũng không chỉ cần danh sách hội chợ. Họ cần biết thị trường nào phù hợp, tiêu chuẩn kỹ thuật ra sao, yêu cầu về truy xuất nguồn gốc thế nào, đối tác nào có nhu cầu, phương thức thanh toán và logistics ra sao.
Một doanh nghiệp muốn chuyển đổi số cũng không nhất thiết phải bắt đầu bằng những hệ thống công nghệ đắt tiền. Điều cần thiết trước tiên có thể chỉ là chuẩn hóa quy trình, số hóa dữ liệu, quản trị khách hàng, hóa đơn, kho hàng hoặc dòng tiền.
Như vậy, nền tảng số chỉ thực sự tạo ra giá trị khi nó chuyển được từ “kho thông tin” thành “hệ thống kết nối nhu cầu”.
Đây cũng là thước đo quan trọng đối với chặng đường tiếp theo của VINASME. Nếu dữ liệu được tổ chức tốt, nền tảng có thể giúp giảm chi phí tìm kiếm thông tin, giảm khoảng cách giữa doanh nghiệp và nhà cung cấp dịch vụ, đồng thời tạo điều kiện để những doanh nghiệp nhỏ tiếp cận các nguồn lực trước đây thường dành nhiều hơn cho doanh nghiệp quy mô lớn.
Xa hơn, dữ liệu tổng hợp từ cộng đồng doanh nghiệp còn có thể trở thành nguồn tham chiếu quan trọng để nhận diện những điểm nghẽn của môi trường kinh doanh.
Khi hàng nghìn doanh nghiệp cùng phản ánh một vấn đề về thủ tục, vốn, đất đai, thuế, logistics hay tiêu chuẩn thị trường, hiệp hội có thể chuyển những phản ánh rời rạc thành dữ liệu chính sách có hệ thống.
Khi đó, chuyển đổi số không chỉ giúp doanh nghiệp vận hành tốt hơn mà còn giúp nâng chất lượng đối thoại chính sách.
Từ kết nối tài chính đến mở rộng “không gian sinh tồn” của SME
Một trong những điểm nghẽn phổ biến của doanh nghiệp nhỏ và vừa là khả năng tiếp cận nguồn vốn phù hợp.
Trong ngày 25/8, VINASME đã ký kết các biên bản ghi nhớ với nhiều ngân hàng, định chế tài chính trong và ngoài nước như BIDV, BVBank, MBBank, ACB và UOB, hướng tới mở rộng mạng lưới kết nối doanh nghiệp với hệ thống tài chính – ngân hàng.
Nhưng trong nền kinh tế hiện đại, bài toán vốn không thể tách rời bài toán quản trị. Doanh nghiệp nhỏ thường gặp khó khăn không chỉ vì thiếu vốn mà còn bởi thiếu lịch sử tín dụng đầy đủ, hệ thống kế toán – tài chính chưa chuẩn hóa, tài sản bảo đảm hạn chế hoặc chưa chứng minh được dòng tiền tương lai.
Vì vậy, kết nối ngân hàng với doanh nghiệp chỉ là bước đầu. Giá trị lớn hơn phải là giúp doanh nghiệp nâng cấp năng lực để có thể tiếp cận vốn.
Đây chính là nơi nền tảng số, dữ liệu và tư vấn có thể bổ trợ cho nhau. Khi hoạt động kinh doanh được số hóa, dữ liệu về doanh thu, đơn hàng, dòng tiền, tồn kho, khách hàng và khả năng thực hiện hợp đồng có thể được chuẩn hóa hơn. Về lâu dài, điều này mở ra khả năng hình thành những phương thức đánh giá tín nhiệm dựa nhiều hơn trên dữ liệu hoạt động thực tế thay vì chỉ phụ thuộc vào tài sản thế chấp.
Nếu làm được điều đó, chuyển đổi số sẽ không còn là câu chuyện của bộ phận công nghệ mà trở thành một công cụ mở rộng khả năng tiếp cận vốn.
Đây là điểm có ý nghĩa đặc biệt đối với doanh nghiệp nhỏ. Bởi một nền kinh tế muốn có nhiều doanh nghiệp lớn không thể chỉ trông chờ vào việc một số doanh nghiệp hiện hữu mở rộng quy mô. Cần có một dòng chảy liên tục để các doanh nghiệp nhỏ có năng lực, mô hình kinh doanh hiệu quả và khả năng quản trị tốt có thể trưởng thành.
Thông điệp của Thủ tướng Lê Minh Hưng tại lễ kỷ niệm 20 năm VINASME cũng đặt vấn đề này ở tầm chiến lược: doanh nghiệp nhỏ và vừa phải lớn lên về chất lượng, năng suất, công nghệ, quản trị và tầm vóc, trở thành nền tảng vững chắc và nguồn bổ sung liên tục cho lớp doanh nghiệp lớn.
Điều đó cho thấy hỗ trợ SME không đơn thuần là chính sách an sinh cho khu vực doanh nghiệp nhỏ. Đó là chiến lược xây dựng nguồn cung doanh nghiệp cho nền kinh tế.
Không chỉ chuyển đổi số, mà phải “chuẩn hóa – số hóa – xanh hóa”
Một điểm đáng chú ý trong định hướng của VINASME giai đoạn tới là hỗ trợ doanh nghiệp theo hướng “chuẩn hóa – số hóa – xanh hóa”, đồng thời thúc đẩy thể chế cho kinh tế tư nhân và kết nối vốn, thị trường, chuỗi cung ứng trong nước và quốc tế.
Đây là một cách tiếp cận có tính liên kết. Bởi doanh nghiệp không thể bước vào chuỗi cung ứng toàn cầu nếu chỉ có một phần mềm quản trị. Họ cần đồng thời nâng cấp quy trình, chất lượng sản phẩm, tiêu chuẩn lao động, môi trường, truy xuất nguồn gốc, quản trị dữ liệu và năng lực đáp ứng yêu cầu của đối tác.
Trong nhiều ngành, “xanh hóa” cũng đang chuyển từ một lựa chọn mang tính hình ảnh thành điều kiện tiếp cận thị trường.
Các doanh nghiệp xuất khẩu ngày càng phải quan tâm đến phát thải, sử dụng năng lượng, vật liệu, bao bì, nguồn gốc nguyên liệu và khả năng chứng minh các tiêu chuẩn môi trường. Với doanh nghiệp nhỏ, đây là thách thức lớn bởi chi phí đầu tư và năng lực chuyên môn thường hạn chế.
Do đó, một hệ sinh thái hỗ trợ hiệu quả cần giúp doanh nghiệp chia sẻ chi phí và tri thức. Thay vì mỗi doanh nghiệp nhỏ tự tìm chuyên gia, tự mua giải pháp, tự nghiên cứu thị trường và tự xây dựng tiêu chuẩn, hiệp hội có thể trở thành nơi kết nối những nguồn lực dùng chung.
Đây cũng là lợi thế lớn nhất của mô hình nền tảng. Một doanh nghiệp nhỏ có thể nhỏ về vốn, nhân lực và quy mô, nhưng không nhất thiết phải nhỏ về khả năng tiếp cận tri thức và thị trường.
Nếu nền tảng số giúp hiện thực hóa điều này, giá trị của nó sẽ vượt xa một ứng dụng công nghệ thông thường.
Mở rộng kết nối quốc tế: từ xúc tiến thương mại đến tham gia chuỗi giá trị
Một điểm nhấn khác trong chặng đường mới của VINASME là mở rộng kết nối quốc tế. Hiệp hội đã ký hợp tác với Hội Trí thức và Chuyên gia Việt Nam – Australia (VASEA), qua đó mở thêm cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận chuyên gia, công nghệ, đầu tư, đối tác và thị trường Australia.
Điều cần nhìn nhận ở đây là hội nhập quốc tế của SME không nên chỉ được hiểu là đưa hàng hóa ra nước ngoài.
Mục tiêu sâu hơn là đưa doanh nghiệp vào mạng lưới giá trị quốc tế. Một doanh nghiệp Việt Nam có thể tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu bằng nhiều cách: cung cấp linh kiện, gia công một công đoạn, cung cấp dịch vụ số, logistics, nguyên liệu, thiết kế, bao bì, hậu cần hoặc phát triển sản phẩm theo tiêu chuẩn của đối tác quốc tế.
Muốn làm được điều đó, doanh nghiệp phải đáp ứng được yêu cầu về chất lượng, thời gian giao hàng, dữ liệu, tiêu chuẩn môi trường và khả năng truy xuất.
Vì vậy, kết nối quốc tế phải đi cùng nâng cấp năng lực nội tại. Đây là lý do sự tham gia của các doanh nghiệp dẫn dắt, ngân hàng, tổ chức khoa học – công nghệ và mạng lưới chuyên gia quốc tế vào hệ sinh thái VINASME có ý nghĩa đáng kể.
Thông qua những kết nối này, SME có cơ hội tiếp cận không chỉ với “người mua”, mà còn với tri thức và phương thức quản trị mới.
Đặc biệt, kinh nghiệm của những doanh nghiệp đã đi qua quá trình chuyển đổi mô hình, tổ chức chuỗi giá trị và mở rộng ra thị trường quốc tế có thể trở thành nguồn vốn tri thức quý giá cho cộng đồng SME.
Thước đo mới: doanh nghiệp phải lớn lên bằng năng lực thực chất. Sau 20 năm, VINASME bước vào giai đoạn mà quy mô hội viên không còn là thước đo duy nhất.
Thách thức mới là làm sao để một mạng lưới hơn 65.000 hội viên có thể chuyển hóa thành năng lực kinh tế thực chất.
Đó là năng suất cao hơn, doanh thu tốt hơn, khả năng tiếp cận vốn thuận lợi hơn, tỷ lệ doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng cao hơn, số lượng doanh nghiệp xuất khẩu nhiều hơn và năng lực quản trị ngày càng chuyên nghiệp.
Để đạt mục tiêu ấy, nền tảng số VINASME cần được phát triển theo hướng lấy hiệu quả kinh tế của doanh nghiệp làm trung tâm.
Không nên đo thành công bằng số lượng tài khoản đăng ký hay số lượng dịch vụ được đưa lên nền tảng. Những chỉ số quan trọng hơn là số doanh nghiệp tiếp cận được vốn, số hợp đồng được kết nối, số doanh nghiệp hoàn thành chuyển đổi số, số doanh nghiệp đạt tiêu chuẩn mới, số doanh nghiệp tìm được đối tác quốc tế và số doanh nghiệp thực sự tăng năng suất sau khi tham gia hệ sinh thái.
Đó cũng là cách biến chuyển đổi số từ khẩu hiệu thành kết quả. Trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy mạnh mẽ khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế tư nhân, sự trưởng thành của khu vực SME có ý nghĩa đặc biệt. Các chủ trương mới về phát triển khoa học – công nghệ và kinh tế tư nhân đều đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực cạnh tranh, đổi mới mô hình tăng trưởng và tạo môi trường thuận lợi hơn cho doanh nghiệp.
Từ góc độ đó, cột mốc 20 năm của VINASME không chỉ là dịp nhìn lại một chặng đường. Quan trọng hơn, đây là thời điểm xác lập một phương thức đồng hành mới.
Từ “cầu nối” đến “hệ sinh thái”; từ cung cấp thông tin đến kết nối nguồn lực; từ hỗ trợ từng chương trình đến đồng hành trong cả vòng đời phát triển; từ thúc đẩy số hóa đơn lẻ đến chuẩn hóa, số hóa và xanh hóa toàn diện.
Nếu thực hiện được định hướng ấy, nền tảng số VINASME có thể trở thành một hạ tầng kết nối quan trọng của cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Và khi mỗi doanh nghiệp nhỏ có thêm khả năng tiếp cận vốn, công nghệ, dữ liệu, tri thức và thị trường, sức mạnh của cả cộng đồng sẽ được nâng lên.
Hai mươi năm đầu tiên có thể được xem là hành trình xây dựng mạng lưới. Hai mươi năm tiếp theo sẽ đòi hỏi một bước tiến xa hơn: biến mạng lưới thành năng lực cạnh tranh, biến kết nối thành giá trị và biến hàng chục nghìn doanh nghiệp nhỏ thành một lực lượng đủ sức tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị Việt Nam và toàn cầu. Đó mới là ý nghĩa dài hạn của chuyển đổi số trong hỗ trợ doanh nghiệp.
ThS Phạm Linh Chi
TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Báo Điện tử Chính phủ (2026), 20 năm VINASME: Số hóa hỗ trợ doanh nghiệp, mở rộng kết nối quốc tế, ngày 25/8/2026. Nguồn thông tin trực tiếp về việc ra mắt Nền tảng số VINASME, định hướng xây dựng “điểm chạm số” kết nối doanh nghiệp với chính sách, tư vấn, công nghệ, tài chính, giao thương và các nguồn lực hỗ trợ sản xuất, kinh doanh.
- Báo Điện tử Chính phủ (2026), VINASME kỷ niệm 20 năm thành lập và đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất, ngày 25/8/2026. Tài liệu cung cấp thông tin về quá trình 20 năm phát triển của VINASME, mạng lưới hội viên và định hướng chuyển sang mô hình hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp.
- Báo Điện tử Chính phủ (2026), Thủ tướng Lê Minh Hưng: Doanh nghiệp nhỏ và vừa phải trở thành nguồn bổ sung liên tục cho lớp doanh nghiệp lớn, ngày 25/8/2026. Tài liệu tham khảo quan trọng về yêu cầu nâng cao chất lượng, năng suất, công nghệ, quản trị và tầm vóc của khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa.
- Bộ Công Thương – Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương (2026), Thông báo về triển khai chương trình hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2026, ngày 17/7/2026. Tài liệu phản ánh các chương trình hỗ trợ tư vấn chuyển đổi số cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, tập trung vào quy trình kinh doanh, quản trị và chuyển đổi mô hình kinh doanh.
- Quốc hội (2017), Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa số 04/2017/QH14, ban hành ngày 12/6/2017, có hiệu lực từ ngày 1/1/2018. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng cho hệ thống chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam.
- Chính phủ (2021), Nghị định số 80/2021/NĐ-CP ngày 26/8/2021 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa. Văn bản quy định cụ thể nhiều nội dung hỗ trợ đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, là cơ sở để triển khai chính sách hỗ trợ trên thực tế.
- Chính phủ (2019), Nghị định số 55/2019/NĐ-CP ngày 24/6/2019 về hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Văn bản làm rõ cơ chế hỗ trợ pháp lý, góp phần nâng cao khả năng tiếp cận pháp luật và giảm rủi ro pháp lý trong hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.
- Bộ Công Thương (2026), Bộ Công Thương ban hành Kế hoạch chuyển đổi số năm 2026, ngày 14/3/2026. Tài liệu cung cấp thêm cơ sở tham chiếu về yêu cầu xây dựng, kết nối và chia sẻ dữ liệu trong tiến trình chuyển đổi số, qua đó làm rõ bối cảnh chuyển đổi số mà cộng đồng doanh nghiệp đang tham gia.
Nguồn: Việt Nam Hội Nhập
