Không chỉ là sân chơi dành cho thiếu nhi, cuộc thi “Thiếu nhi Đắk Lắk tự hào, quyết tâm gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc” còn mở ra cơ hội để các em khám phá, cảm nhận và kể những câu chuyện văn hóa quê hương bằng góc nhìn riêng. Qua đó, những giá trị truyền thống được lan tỏa theo cách gần gũi, sinh động hơn với thế hệ trẻ.
Mỗi khung hình, một câu chuyện
“Chúng em không chỉ mang đến một câu chuyện, mà còn mang theo hơi thở của núi rừng, nhịp đập của đại ngàn và tình yêu tha thiết dành cho những giá trị văn hóa ngàn đời của dân tộc”.
Đó là lời mở đầu trong tác phẩm “Bản giao hưởng của những sắc màu” do em Vương Thị Thanh Nhàn, Liên đội Trường Tiểu học Lê Hồng Phong (xã Ea Rốk) thực hiện. Bằng góc nhìn trong trẻo của một cô học trò nhỏ, những nét đẹp văn hóa của đồng bào H’Mông hiện lên qua những thước phim mộc mạc mà giàu cảm xúc.
 |
| Thanh Nhàn (bìa trái) và các bạn kể câu chuyện văn hóa H’Mông qua những khung hình đầy màu sắc. |
Trong video, Thanh Nhàn cùng những người bạn giới thiệu những bộ trang phục truyền thống rực rỡ sắc màu. Từng đường thêu, họa tiết được thực hiện tỉ mỉ không chỉ tạo nên vẻ đẹp bắt mắt mà còn mở ra những câu chuyện về cội nguồn, niềm tự hào và sự gắn bó với văn hóa dân tộc.
Từ lời kể của cô học trò nhỏ, người xem biết thêm về cộng đồng người H’Mông từ vùng cao phía Bắc đến sinh sống tại Ea Rốk. Tiếng khèn, quả còn, quả pao cùng trang phục nhiều màu sắc trở thành những mảnh ghép làm nên một không gian văn hóa riêng giữa vùng đất mới.
Điều đáng quý là câu chuyện được kể bằng những điều các em nhìn thấy, chạm vào và quen thuộc mỗi ngày. Một bộ váy, một đường thêu, một họa tiết… qua sự tìm hiểu của các em lại trở thành câu chuyện về quê hương và cội nguồn.
Với Thanh Nhàn, tác phẩm đoạt giải Nhất là niềm vui, hạnh phúc nhưng hơn thế điều em nhận được sau cuộc thi còn là những hiểu biết mới về văn hóa của cộng đồng mình. Nhàn chia sẻ: “Trong lúc làm video, em được tìm hiểu nhiều điều trước đây mình chưa biết. Càng tìm hiểu, em càng thấy những bộ trang phục, tiếng khèn hay quả pao thú vị. Em muốn kể những câu chuyện đó để nhiều người cùng biết”.
Nếu “Bản giao hưởng của những sắc màu” đưa người xem đến với vẻ đẹp của trang phục truyền thống, thì “Hương vị buôn làng” của em H’LuNa Niê Ksơr, Liên đội Trường Tiểu học tại Buôn Tuôr B (xã Ea Na), lại chọn một nơi gần gũi hơn để bắt đầu câu chuyện văn hóa: căn bếp gia đình.
 |
| Từ căn bếp gia đình, H’LuNa Niê Ksơr (giữa) kể câu chuyện về văn hóa ẩm thực của đồng bào Êđê. |
Cô bé lớp 3 giới thiệu hai món ăn quen thuộc trong bữa cơm của gia đình Êđê là đu đủ giã và lá mì xào. Căn bếp bên nhà dài trở thành không gian chính của video. Nguyên liệu từ vườn nhà được hái xuống, sơ chế rồi chế biến dưới bàn tay của các cô học trò nhỏ. Từng thao tác được đưa vào khung hình, để từ đó một câu chuyện về văn hóa ẩm thực hiện lên tự nhiên như chính nhịp sống của buôn làng.
“Văn hóa nằm trong nếp nhà, trong sắc áo thổ cẩm và trong cả mùi thơm nồng nàn của món ăn truyền thống mà bà và mẹ nấu mỗi ngày”, thông điệp của tác phẩm cũng chính là điều đọng lại sau những thước phim.
Gieo tình yêu văn hóa từ những điều gần gũi
Cuộc thi “Thiếu nhi Đắk Lắk tự hào, quyết tâm gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc” do Hội đồng Đội tỉnh triển khai trong dịp hè đã mở ra một không gian để đội viên, thiếu niên, nhi đồng kể những câu chuyện về văn hóa quê hương bằng chính ngôn ngữ và góc nhìn của mình.
Lần đầu tổ chức nhưng cuộc thi đã nhận được sự hưởng ứng tích cực của thiếu nhi toàn tỉnh, với hơn 150 tác phẩm dự thi. Không bó hẹp trong một cách thể hiện, các em tìm đến văn hóa từ những điều gần gũi nhất: bộ trang phục truyền thống, món ăn trong bữa cơm gia đình, tiếng nhạc cụ, lễ hội, phong tục hay những câu chuyện gắn với buôn làng.
Mỗi tác phẩm là một cách khám phá. Có em tìm hiểu từ ông bà, cha mẹ; có em trò chuyện với thầy cô, người lớn trong cộng đồng; có em tự mình quan sát những điều vẫn diễn ra quanh cuộc sống hằng ngày. Sau đó, tất cả được đưa vào những thước phim ngắn bằng ngôn ngữ, góc nhìn của tuổi thơ.
 |
| Đại diện Tỉnh Đoàn trao giải cho các thí sinh tham gia Cuộc thi “Thiếu nhi Đắk Lắk tự hào, quyết tâm gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc”. |
Phó Bí thư Tỉnh Đoàn, Chủ tịch Hội đồng Đội tỉnh Nguyễn Thao Giang cho rằng, việc đưa những câu chuyện văn hóa vào hoạt động thiếu nhi không chỉ giúp các em hiểu hơn về truyền thống mà còn tạo cơ hội để chính các em trở thành những người kể chuyện, quảng bá những giá trị đẹp của quê hương. Đặc biệt, việc khuyến khích thiếu nhi sử dụng trang phục, bối cảnh và ngôn ngữ dân tộc mình trong tác phẩm đã giúp các em thể hiện bản sắc một cách tự nhiên. Văn hóa không còn là những bài học nằm trên trang giấy mà bước ra đời sống, hiện diện trong tiếng nói, món ăn, sắc áo, nếp nhà và câu chuyện của mỗi gia đình.
Có lẽ, cách gìn giữ văn hóa hiệu quả nhất đôi khi bắt đầu từ những điều giản dị như thế, để trẻ em được nhìn, được hiểu, được kể và được tự hào về những giá trị đang hiện diện quanh mình. Khi những câu chuyện văn hóa được kể bằng chính tiếng nói và góc nhìn của trẻ thơ, bản sắc không chỉ được lưu giữ mà có thêm một hành trình mới trong thế hệ mai sau.
Anh Phương
Nguồn: Báo Đắk Lắk điện tử
