Tăng cường tiếng Việt cho học sinh dân tộc thiểu số vào lớp 1

Những ngày này, tại nhiều trường tiểu học trên địa bàn tỉnh, trẻ em dân tộc thiểu số (DTTS) chuẩn bị vào lớp 1 đang được làm quen với tiếng Việt và môi trường học tập mới. 

Không dạy trước chương trình, học sinh chuẩn bị vào lớp 1 được rèn phát triển vốn từ, kỹ năng nghe, nói, đọc, viết tiếng Việt; đồng thời, hình thành nền nếp, tạo tâm lý thoải mái cho học sinh.

Làm quen trường lớp

Tại Trường Tiểu học Nguyễn Du (xã Ea Wer), 2 lớp tăng cường tiếng Việt (TCTV) dành cho các em học sinh lớp 1 diễn ra từ thứ Hai đến thứ Sáu trong không khí nhẹ nhàng, gần gũi. Những ngày đầu đến lớp, các em được giáo viên hướng dẫn những kỹ năng đơn giản, như: cầm bút, cầm phấn, nhận biết chữ cái, phát âm, nghe hiểu, trả lời câu hỏi đến cách ngồi học, giữ gìn đồ dùng và thực hiện nền nếp trong lớp.

Cô Vũ Thị Đào, giáo viên Trường Tiểu học Nguyễn Du (xã Ea Wer) hướng dẫn học sinh viết trên bảng con.

Em Y Khoa H’mắk, học sinh lớp TCTV, Trường Tiểu học Nguyễn Du, cho biết em rất vui khi được làm quen với nhiều bạn mới. Ở lớp, em được học chữ cái, tập đọc, tập viết những nét cơ bản và thực hành giao tiếp bằng tiếng Việt.

Tại Trường Tiểu học Lương Thế Vinh (xã Ea Wer), em Đàm Niê Bảo Thiện cũng đang từng bước làm quen với môi trường học tập mới. Em được giáo viên hướng dẫn cách giới thiệu bản thân bằng tiếng Việt, đọc bảng chữ cái và tập viết từng chữ cái. Những hoạt động tưởng như đơn giản này giúp trẻ dần hình thành sự tự tin trước khi chính thức bước vào lớp 1.

Năm nay thời gian tổ chức TCTV được kéo dài hơn so với trước, từ khoảng một tuần lên ba tuần (mỗi tuần 5 buổi). Thời lượng dạy học tăng giúp giáo viên có thêm điều kiện kèm cặp, uốn nắn từng học sinh, theo sát quá trình hình thành kỹ năng viết, đồng thời giúp các em làm quen dần với thầy cô, trường lớp và nền nếp học tập trước khi bước vào năm học chính thức.

Giờ học TCTV của học sinh trước khi vào lớp 1 tại Trường Tiểu học Lương Thế Vinh (xã Ea Wer).

Cô Đỗ Thị Xuân, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Nguyễn Du cho rằng, chuyển từ bậc mầm non lên tiểu học là bước chuyển lớn đối với trẻ. Nếu ở mầm non, hoạt động chủ yếu là vui chơi thì khi vào lớp 1, học sinh phải làm quen với yêu cầu học tập có tính kỷ luật và nền nếp rõ ràng hơn. Trong khi đó, phần lớn trẻ DTTS sử dụng tiếng mẹ đẻ trong giao tiếp hằng ngày nên vốn tiếng Việt còn hạn chế, gặp khó khăn khi giao tiếp, tiếp cận chương trình học. Vì vậy, giáo viên phải tạo môi trường giao tiếp để học sinh mạnh dạn sử dụng tiếng Việt.

Gỡ rào cản ngôn ngữ từ sớm

Theo Bộ GD&ĐT, TCTV thực chất là giải pháp dạy ngôn ngữ thứ hai, giúp học sinh DTTS phá bỏ rào cản ngôn ngữ để tự tin học tập và hòa nhập, mà vẫn gìn giữ trọn vẹn tiếng mẹ đẻ. Nhận thức rõ tầm quan trọng đó, 100% các trường học và địa phương trên toàn tỉnh có học sinh DTTS theo học hiện đang đồng loạt triển khai nhiệm vụ này. Không dừng lại ở việc làm quen cơ bản, các nhà trường còn chủ động kiến tạo nhiều không gian và hình thức dạy học linh hoạt, bám sát đặc điểm tâm sinh lý của học sinh.

Trường Tiểu học Lý Tự Trọng (xã Đắk Phơi) có 120 học sinh DTTS chuẩn bị vào lớp 1 tham gia lớp TCTV. Thầy Nguyễn Thế Hanh, Hiệu trưởng nhà trường cho hay, trường đóng chân trên địa bàn vùng sâu, vùng xa, đời sống kinh tế của người dân còn nhiều khó khăn; học sinh DTTS chiếm khoảng 70% tổng số học sinh toàn trường. Giáo viên dạy TCTV là những người có nhiều kinh nghiệm; sử dụng linh hoạt hình ảnh, video cho từng nội dung bài học để học sinh dễ quan sát, tô và viết đúng chữ cái. Giáo viên cũng chủ động học một số từ ngữ tiếng bản địa để giao tiếp với học sinh, giúp các em nhanh chóng làm quen với môi trường học tập.

Giáo viên Trường Tiểu học Lý Tự Trọng (xã Đắk Phơi) kiểm tra kỹ năng đọc của học sinh lớp tăng cường tiếng Việt.

Trường Tiểu học Krông Búk (xã Ea Kly) có khoảng 65% học sinh là người DTTS. Nhà trường đã tổ chức lớp TCTV cho 56 học sinh chuẩn bị vào lớp 1 thông qua các hoạt động học tập, giao tiếp phù hợp với lứa tuổi. Các hoạt động được thiết kế theo hướng tạo không khí gần gũi, khuyến khích trẻ chủ động tham gia, qua đó giúp các em mạnh dạn sử dụng tiếng Việt và từng bước thích nghi với môi trường tiểu học. Theo cô Phan Thị Xuân, Hiệu trưởng nhà trường, việc làm quen sớm với tiếng Việt và môi trường học tập giúp học sinh tự tin hơn khi bước vào lớp 1, đồng thời tạo điều kiện để các em tiếp cận kiến thức chương trình giáo dục phổ thông thuận lợi hơn.

Thực tế cho thấy, TCTV trước khi vào lớp 1 tạo nền tảng ngôn ngữ, kỹ năng giao tiếp và tâm thế học tập. Khi vốn tiếng Việt được cải thiện, học sinh sẽ nghe – hiểu tốt hơn, diễn đạt rõ ràng hơn, chủ động tương tác với giáo viên và bạn bè, từ đó thuận lợi hơn trong quá trình tiếp nhận kiến thức. 

Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Võ Thị Minh Duyên nhấn mạnh, TCTV cho trẻ DTTS trước khi vào lớp 1 là giải pháp mang tính nền tảng, góp phần thu hẹp khoảng cách giáo dục giữa các vùng miền. Khi trẻ được chuẩn bị tốt về ngôn ngữ và kỹ năng học tập, các em sẽ tự tin hơn trong giao tiếp, nhanh chóng hòa nhập với môi trường học đường mới và có cơ hội tiếp cận giáo dục bình đẳng hơn. Để phát huy hiệu quả, các trường học cần duy trì TCTV đều đặn trong năm học thông qua nhiều hoạt động giáo dục khác nhau.

Thanh Hường