Tâm không sáng, khó làm thầy

Những ngày qua, báo chí và dư luận xã hội xôn xao về chuyện thầy hiệu trưởng một trường tiểu học ở Quảng Trị bị cơ quan an ninh điều tra công an của tỉnh này bắt tạm giam để phục vụ điều tra về hành vi nhận hối lộ.

Sự việc càng đẩy lên cao trào khi cơ quan chức năng tiếp nhận các đoạn ghi âm do giáo viên cung cấp. Nội dung các đoạn ghi âm này cho thấy việc được đứng lớp tại trường không hoàn toàn dựa trên năng lực chuyên môn hay vị trí việc làm, mà có dấu hiệu bị chi phối bởi các thỏa thuận “ngầm” bên ngoài quy định…

Thời gian gần đây, sự “lệch chuẩn” trong đạo đức nhà giáo không còn là chuyện hy hữu, làm xấu hình ảnh người thầy. Các vụ việc vi phạm không chỉ phá hỏng tương lai của học sinh mà còn làm xói mòn niềm tin xã hội, buộc ngành giáo dục phải liên tục rà soát và loại bỏ những cá nhân không đủ tư cách ra khỏi môi trường sư phạm.

Mặc dù đến thời điểm này, Bộ GD-ĐT đã ban hành nhiều thông tư xác lập những chuẩn mực đạo đức chung, đầy đủ, nhất quán cho nhà giáo từ mầm non đến đại học như: giữ gìn phẩm chất, uy tín, danh dự nhà giáo; có tinh thần đoàn kết, tôn trọng và hợp tác với đồng nghiệp; có lòng nhân ái, đối xử công bằng, đúng mực với học sinh; bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của học sinh, đồng nghiệp và cộng đồng; thực hành tiết kiệm, chống tham nhũng, lãng phí; tâm huyết, tận tụy với nghề; thực hiện đúng quy tắc ứng xử của nhà giáo… Trong đó, một thay đổi tích cực là các tiêu chuẩn đạo đức hiện nay đã thể hiện rõ tinh thần lấy người học làm trung tâm.

Trước đây, khi nhắc tới đạo đức nhà giáo, nhiều người thường nhấn mạnh sự mẫu mực hay chuẩn mực cá nhân của người thầy. Bây giờ, giáo dục hiện đại đòi hỏi nhiều hơn thế. Các tiêu chuẩn không còn nặng về hình thức mà đã chú trọng hơn tới những yêu cầu thực tiễn của nghề dạy học trong thời đại mới. Đạo đức nghề nghiệp hôm nay còn được thể hiện ở việc tôn trọng người học, biết lắng nghe, hỗ trợ và tạo dựng môi trường học tập tích cực, an toàn, nhân văn để người học phát triển toàn diện.

Bên cạnh đó, Bộ GD-ĐT cùng các sở GD-ĐT địa phương cũng đang tăng cường rà soát, yêu cầu các cơ sở giáo dục ký cam kết chống bạo lực học đường và chấn chỉnh tình trạng vi phạm đạo đức.

Giữ trọn tâm sáng, thầy cô chính là người thắp lửa ước mơ, nâng bước học trò tới tương lai. (Trong ảnh: Cô và trò Trường THCS Phan Chu Trinh, phường Buôn Ma Thuột). Ảnh: Hoàng Gia

Có thể khẳng định, hệ thống đạo đức nhà giáo mà Bộ GD-ĐT yêu cầu là đúng đắn và cần thiết, song giá trị thực sự của các tiêu chuẩn này phụ thuộc vào mức độ cụ thể hóa cũng như điều kiện triển khai trong thực tiễn. Bởi thực tiễn cho thấy, quy định có, cam kết cũng có, song nếu các tiêu chuẩn đạo đức chỉ dừng lại trên văn bản thì khó tạo ra thay đổi thực chất. Đạo đức nghề nghiệp không thể chỉ được kiểm soát bằng quy định hành chính mà cần được nuôi dưỡng bằng ý thức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội của mỗi nhà giáo.

Trong bối cảnh hiện nay, nhằm đạt mục tiêu nâng cao chất lượng, đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, người thầy phải thường xuyên học hỏi, cập nhật kiến thức, kỹ năng, phương pháp mới. Thầy, cô giáo không chỉ truyền thụ kiến thức cho học sinh, quan trọng hơn, người thầy phải cùng với gia đình và xã hội dạy các em cách thức trở thành một người có ích cho xã hội, cộng đồng. Muốn vậy, các thầy, cô phải không ngừng trau dồi phẩm chất đạo đức, nhân cách, lối sống, tác phong, chuẩn mực nhà giáo trên cơ sở các quy định về chuẩn mực nhà giáo cũng như nhận thức đúng đắn trước những biến động của thời cuộc để nêu gương cho học trò. Khi tấm gương ấy thực sự trong sáng thì những tiêu cực sẽ hạn chế và sớm bị loại trừ.

Câu nói “Tâm không sáng, khó làm thầy” nhấn mạnh rằng đạo đức và sự tận tâm với nghề cũng quan trọng không kém kiến thức chuyên môn. Đó cũng là triết lý cốt lõi trong giáo dục và truyền đạt tri thức.

Thúy Hằng