Sản xuất hàng giả, lãnh án thật

Mới đây, TAND tỉnh tổ chức phiên tòa sơ thẩm hình sự xét xử 13 bị cáo trong vụ án “Sản xuất, buôn bán hàng giả là phân bón”.

Trong số các bị cáo, Nguyễn Thị Cẩm My (SN 1984, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần thương mại phân bón Nam Dương) cùng chồng là Bùi Minh Chánh (SN 1982, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Tập đoàn phân bón quốc tế Hoa Kỳ – VINA), cùng trú tại TP. Hồ Chí Minh, được xác định giữ vai trò chủ mưu.

Theo cáo trạng, từ tháng 6/2023 đến tháng 1/2025, do giá nguyên liệu kali tăng cao, My và Chánh đã thống nhất thay đổi công thức sản xuất nhiều sản phẩm phân bón NPK nhằm cắt giảm chi phí, tăng khả năng cạnh tranh và tối đa hóa lợi nhuận. Việc “tiết giảm” này đã vượt qua giới hạn của hoạt động kinh doanh thông thường. Hai bị cáo chỉ đạo thay đổi định mức sản xuất, trong đó hàm lượng kali bị cắt giảm, tăng hàm lượng các nguyên vật liệu khác như AMON bột, amoni sunfat, cao lanh…

My và Chánh đã trực tiếp chỉ đạo nhân viên, kế toán, thủ kho, tổ trưởng và công nhân tại hai công ty do mình làm chủ sản xuất và buôn bán 35.011 bao phân bón không bảo đảm hàm lượng kali theo quyết định công nhận lưu hành của cơ quan có thẩm quyền, tương đương hơn 1.750 tấn phân bón giả, có giá trị tương đương hàng thật hơn 15,2 tỷ đồng và thu lợi bất chính hơn 1,2 tỷ đồng.

Điều đáng nói, để che giấu hành vi này, My và Chánh vẫn duy trì hoạt động sản xuất các lô hàng đạt tiêu chuẩn theo quy định. Chỉ tại từng thời điểm, căn cứ vào biến động giá nguyên liệu và nhu cầu thị trường, My và Chánh mới chỉ đạo ban hành định mức sản xuất mới với hàm lượng kali bị cắt giảm hoặc không sử dụng kali đối với một số sản phẩm. Thủ đoạn này khiến việc phát hiện hành vi vi phạm qua hoạt động kiểm tra chuyên ngành của các cơ quan chức năng gặp nhiều khó khăn.

Các bị cáo tại phiên tòa sơ thẩm.

Tại phiên tòa, đại diện Viện KSND tỉnh cho rằng hành vi của các bị cáo xuất phát từ động cơ vụ lợi, bất chấp quy định của pháp luật về quản lý thị trường, xâm phạm trật tự quản lý kinh tế của Nhà nước, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng, gây thiệt hại cho người nông dân cũng như môi trường cạnh tranh lành mạnh trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh phân bón. Trong đó, My và Chánh giữ vai trò chủ mưu, chỉ đạo toàn bộ hoạt động sản xuất, điều hành doanh nghiệp và tổ chức tiêu thụ sản phẩm giả; 11 bị cáo còn lại (tùy theo vai trò, mức độ tham gia) cũng được chỉ rõ ra những sai phạm.

Hội đồng xét xử đánh giá các bị cáo đều thành khẩn khai báo, nhiều bị cáo có vai trò giúp sức, thực hiện theo sự chỉ đạo và được hưởng các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự. Tuy nhiên, xét tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi, hậu quả đối với thị trường vật tư nông nghiệp và quyền lợi của người tiêu dùng, Hội đồng xét xử cho rằng cần áp dụng hình phạt nghiêm minh nhằm răn đe, giáo dục và phòng ngừa chung. Hội đồng xét xử đã tuyên phạt bị cáo Nguyễn Thị Cẩm My mức án 5 năm 6 tháng tù và bị cáo Bùi Minh Chánh mức án 5 năm tù, cùng về tội “Sản xuất, buôn bán hàng giả là phân bón”; phạt bổ sung 30 triệu đồng/bị cáo. Các bị cáo còn lại bị tuyên các mức án từ 1 năm 6 tháng tù treo đến 2 năm 9 tháng tù giam tùy vào vai trò, mức độ tham gia.

Vụ án cho thấy, trong sản xuất, kinh doanh, việc tiết giảm chi phí là nhu cầu chính đáng nhưng không thể lấy đó làm lý do để đánh đổi chất lượng sản phẩm. Khi doanh nghiệp đã công bố một sản phẩm với thành phần, chất lượng nhất định thì việc tự ý thay đổi công thức, cắt giảm nguyên liệu rồi đưa sản phẩm ra thị trường là hành vi không thể xem nhẹ.

Với lĩnh vực phân bón, hậu quả của hàng giả càng đáng lo ngại bởi người chịu thiệt cuối cùng thường là nông dân. Một sản phẩm không đúng chất lượng có thể ảnh hưởng đến cây trồng, năng suất, chi phí đầu tư và thu nhập của cả một mùa vụ. Do đó, bảo đảm chất lượng phân bón không chỉ là trách nhiệm của doanh nghiệp mà còn đòi hỏi sự kiểm tra, giám sát chặt chẽ của cơ quan chức năng. Người tiêu dùng cũng cần chủ động lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, kiểm tra thông tin trên bao bì và kịp thời phản ánh những dấu hiệu bất thường.

Bản án không chỉ khép lại một vụ án mà còn gửi đi thông điệp cảnh tỉnh đến những người đang hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh rằng lợi nhuận là mục tiêu của doanh nghiệp nhưng không thể được tạo ra bằng sự gian dối. Bởi một khi chất lượng bị đánh đổi, doanh nghiệp không chỉ mất uy tín, mà chính những người đứng sau quyết định ấy sẽ phải đối mặt với cái giá rất đắt sau cánh cổng trại giam…

Hà Duy