Qua cánh cổng nhỏ, trước khi bước lên thềm nhà sẽ là khoảng sân đất rộng. Nơi mảnh sân này có biết bao buồn vui thơ dại.
Trước sân nhà cha trồng mấy cây xoài muỗng. Giống xoài có trái tròn và nhỏ, xanh óng, chua lè khi còn sống nhưng ngọt như mật khi đã chín. Bên đường biên sân đất, dưới gốc xoài nhẵn thín vết chân. Đó là nơi tôi cùng đám bạn chơi đồ hàng với bao nhiêu nồi niêu rổ rá được làm từ muỗng và sọ dừa khô trơn bóng. Đều đặn mỗi sáng, khi đám bạn bên nhà vừa sang thì “hoạt động mua bán” diễn ra cho đến tận nửa buổi. Tất cả cây lá trong vườn đều thành vật phẩm, từ vỏ hoa chuối đỏ vừa rụng xuống, mấy bông gáo trắng, trái bạch đàn khô cho đến những chùm lá so đũa già. Và những phiên chợ tuổi thơ với những đồ hàng đơn sơ ấy đã là một phần ký ức sống động theo tôi cho đến tận bây giờ.
 |
| Ảnh minh họa/Trà My |
Có những mùa mưa dầm bão nổi, khoảng sân ngập nước. Lớp đất nhão lún oằn sâu sau mỗi bước chân. Mỗi ngày ra vào ngõ bao nhiêu bận, thành ra mảnh sân đầy những vết lồi lõm nham nhở chứa nước đục ngầu. Lúc đó, cha đội mưa gom hết tàu dừa rụng, chặt gọn phần bẹ lớn, xếp đều thành một lối đi vào đến tận thềm. Buổi chiều, đợi cha má đi làm đồng, dẫu mưa giăng bốn phía, mấy anh em cũng đội mưa chạy nhảy trên những bẹ dừa nổi, cảm giác bàn chân mát lạnh mà không hề lấm bẩn đất lầy. Đến tối, lòng bàn tay bàn chân đứa nào cũng dợt nước mưa, run rẩy lạnh. Má la mấy anh em rồi gọi lại ngồi quây quần bên bếp, hong ấm. Và ngoài kia, dẫu gió mưa vần vũ đến thế nào, cũng chỉ dừng lại bên ngoài khung cửa.
Mảnh sân đất rộn ràng vào mùa thu hoạch. Sáng tinh mơ má kêu lấy chổi bó bằng lá đủng đỉnh quét sân thật sạch, không được dùng chổi cọng dừa vì sẽ tróc lớp sạn nhỏ, khi phơi sẽ lộn vào. Để khi mặt trời lên kịp hong nóng mặt sân sẽ đổ lúa ra phơi. Má dặn hai chị em phải giữ cây sào tre dài, ngồi trong bóng mát dưới hiên nhà canh đuổi gà và cày đảo nắng để lúa khô đều. Nhưng chỉ được nửa buổi, chỉ cần nghe tiếng chạy nhảy reo hò của đám bạn bên hàng rào dâm bụt, cả hai chị em đều bị cuốn theo hết chơi trốn tìm, rồng rắn lên mây rồi đến trò ông đi qua bà đi lại… Đến khi kịp nhớ ra lời má dặn, kịp chạy về thì ông mặt trời cũng vừa kịp lặn. Đám gà mái hoa ấp xong lứa con đầu tiên, dẫn cả đàn rời tổ, tự do bới lúa. Lũ gà con chưa ăn được lúa nhưng nghịch phá thì vô chừng. Cả sân lúa bị gà bới lên tứ phía. Má vốn dĩ chắt chiu từng hạt, gom lúa đã lẫn trong đất cát lại dần sàng từng chút một. Má chưa đánh roi nào mà tôi đã lưng tròng nước mắt. Mảnh sân này lại ghi dấu những lỗi lầm cỏn con thơ trẻ.
Hết mùa lúa lại qua mùa sắn. Sắn nhổ về sau khi nạo lớp vỏ nâu, chặt ra thành từng lát xéo phơi khắp mặt sân. Mùa sắn phơi không cần cày đảo, cũng không cần giữ đám gà mái hay dẫn đàn con bới đất khắp vườn nhưng phải phơi mình dưới nắng trở từng lát một để chúng khô cong. Cho đến tận sau này, trong nhiều giấc mơ chập chờn nơi phố thị, tôi vẫn thấy mình đang đứng trên mảnh sân đầy nắng. Và dẫu những lát sắn phơi trắng phau không theo một trật tự nào, vẫn rất đều và đẹp như một bức tranh.
Thời gian vẫn cứ trôi, người thì đi tứ tán. Chỉ có mảnh sân đất cũ vẫn thâm trầm đứng đó như chứng nhân thời cuộc cho bao đổi thay. Những chiếc muỗng dừa làm đồ chơi “buôn bán” chơ vơ cùng sương gió, mục nát theo tháng năm bởi không còn đám trẻ chuyền tay nhau trong phiên chợ cũ. Mấy mùa lúa phơi quên cày đảo nắng, những lát sắn trắng tinh cũng trôi đi mất tự bao giờ. Chỉ là trong những giấc mơ thi thoảng lại nghe tiếng những hạt lúa bị đàn gà mái hoa bới lên trộn vào với đất, lặng lẽ cựa mình lên xanh ký ức thuở nào!
Nguyên Hậu
Nguồn: Báo Đắk Lắk điện tử
