Tầm vóc, thể trạng không chỉ phản ánh chất lượng cuộc sống mà còn là thước đo quan trọng của chất lượng nguồn nhân lực. Dù những năm qua công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) tại Đắk Lắk đã đạt nhiều kết quả tích cực, song tình trạng suy dinh dưỡng, thấp còi và thiếu vi chất dinh dưỡng vẫn là thách thức lớn.
Khoảng cách vẫn còn hiện hữu
Mỗi sáng, chị Hờ Lý ở thôn Suối Biểu, xã Đức Bình đều cho con gái sử dụng bánh dinh dưỡng do Trạm y tế xã cấp phát. Từ khi được cán bộ y tế phát hiện suy dinh dưỡng, việc bổ sung dinh dưỡng cho con đã trở thành việc làm quen thuộc của người mẹ trẻ.
Con gái chị hiện đã 19 tháng tuổi nhưng chỉ nặng gần 8kg, nhỏ hơn nhiều so với những đứa trẻ cùng trang lứa. Cuộc sống còn nhiều khó khăn, thu nhập chủ yếu dựa vào công việc làm thuê của chồng nên việc chăm sóc con chỉ dừng lại ở chuyện cho con ăn đủ no qua bữa. “Trước đây mình chỉ nghĩ con ăn được là được, chưa biết phải cho ăn đủ chất hay bổ sung gì thêm. Đến khi thấy con ngày càng nhỏ, nhẹ cân hơn các bé khác, đưa đi khám mới biết cháu bị thiếu máu, suy dinh dưỡng”, chị Hờ Lý chia sẻ.
Không riêng trường hợp của con chị Hờ Lý, xã Đức Bình hiện vẫn còn 57 trẻ dưới 5 tuổi suy dinh dưỡng thể nhẹ cân và 107 trẻ suy dinh dưỡng thể thấp còi. Theo bác sĩ Nguyễn Thị Điềm, Trưởng Trạm Y tế xã Đức Bình, nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ điều kiện kinh tế khó khăn, nhận thức về dinh dưỡng của một bộ phận phụ huynh còn hạn chế, tập quán chăm sóc trẻ chưa khoa học và khả năng tiếp cận thực phẩm giàu dinh dưỡng còn nhiều trở ngại.
 |
| Cán bộ Trạm Y tế xã Đức Bình đến tận nhà tư vấn, hỗ trợ người dân chăm sóc sức khỏe cho trẻ suy dinh dưỡng. Ảnh: N.Thanh |
Để kéo giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng trẻ em, thời gian qua, Trạm y tế xã Đức Bình đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ. Ngoài việc tổ chức khám sàng lọc, theo dõi cân nặng, chiều cao định kỳ, trạm còn lập danh sách quản lý riêng đối với các trẻ suy dinh dưỡng để tư vấn, hướng dẫn chăm sóc phù hợp. Các cán bộ y tế thường xuyên xuống tận thôn, buôn tuyên truyền cho phụ huynh về cách chế biến bữa ăn đủ chất, hướng dẫn bổ sung vi chất, men vi sinh, sắt và các dưỡng chất cần thiết cho trẻ. Đối với những trường hợp suy dinh dưỡng nặng hoặc kéo dài, trạm y tế phối hợp tuyến trên để theo dõi, hỗ trợ điều trị. Bên cạnh đó, trạm cũng đẩy mạnh truyền thông thay đổi hành vi chăm sóc trẻ nhỏ, khuyến khích phụ huynh đưa trẻ đi cân đo, khám định kỳ nhằm phát hiện sớm các dấu hiệu chậm phát triển.
Tình trạng trẻ em suy dinh dưỡng không chỉ diễn ra ở xã Đức Bình, tại nhiều địa phương, nhất là khu vực vùng sâu, vùng đồng bào DTTS của tỉnh, hình ảnh những đứa trẻ nhỏ hơn so với tuổi, những phụ nữ mang thai thiếu dinh dưỡng hay thanh niên có thể lực hạn chế vẫn không phải là điều hiếm gặp.
| “Giai đoạn 1.000 ngày đầu đời, từ khi mang thai đến khi trẻ được 2 tuổi, là “cửa sổ vàng” quyết định phần lớn thể trạng và tầm vóc của một con người. Đây là giai đoạn quyết định đến chiều cao, thể lực và sự phát triển trí tuệ của trẻ. Nếu trẻ không được chăm sóc dinh dưỡng đầy đủ trong giai đoạn này, nguy cơ thấp còi và chậm phát triển sẽ rất cao” – Thạc sĩ, bác sĩ Hoàng Hải Phúc, Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh |
Số liệu thống kê của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh cho thấy, tỷ lệ suy dinh dưỡng trẻ em trên địa bàn tỉnh đã giảm đáng kể trong những năm gần đây nhưng vẫn nằm trong nhóm cao của cả nước. Năm 2025, tỷ lệ suy dinh dưỡng thể nhẹ cân ở trẻ em dưới 5 tuổi của tỉnh là 15,2% và tỷ lệ suy dinh dưỡng thể thấp còi là 25,3% (giảm 3,2 % trong vòng 5 năm).
Theo thạc sĩ, bác sĩ Hoàng Hải Phúc, Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh, Đắk Lắk có 45 dân tộc anh em cùng sinh sống, địa bàn rộng, nhiều khu vực giao thông khó khăn, đời sống người dân chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp. Trong khi đó, nhận thức của một bộ phận người dân về phòng, chống thiếu vi chất dinh dưỡng và chăm sóc dinh dưỡng cho bà mẹ, trẻ em còn hạn chế, nhất là trong thời kỳ mang thai. Đây là những nguyên nhân khiến tỷ lệ suy dinh dưỡng của tỉnh vẫn cao hơn mặt bằng chung của cả nước. Tình trạng suy dinh dưỡng kéo dài không chỉ ảnh hưởng đến chiều cao, cân nặng, mà còn còn tác động trực tiếp đến sự phát triển trí tuệ, khả năng học tập, năng suất lao động và chất lượng nguồn nhân lực trong tương lai.
Cần giải pháp đồng bộ và lâu dài
Những năm qua, tỉnh Đắk Lắk đã lồng ghép nhiều nguồn lực từ các chương trình mục tiêu quốc gia để triển khai các hoạt động phòng, chống suy dinh dưỡng và nâng cao chất lượng dân số. Trong đó, nổi bật là Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 – 2030; Chương trình chăm sóc dinh dưỡng 1.000 ngày đầu đời; Chương trình cải thiện tình trạng dinh dưỡng trẻ em; Chương trình xây dựng nông thôn mới cùng nhiều chương trình y tế dự phòng. Thông qua các chương trình này, hàng nghìn phụ nữ mang thai, bà mẹ nuôi con nhỏ và trẻ em đã được tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe, tư vấn dinh dưỡng và bổ sung vi chất. Đặc biệt, mô hình chăm sóc dinh dưỡng trong 1.000 ngày đầu đời đang được triển khai rộng rãi nhằm cải thiện thể trạng cho trẻ ngay từ giai đoạn đầu đời.
 |
| Nhân viên Y tế tư vấn về chăm sóc dinh dưỡng và bảo vệ sức khỏe, phòng chống dịch bệnh cho trẻ em người dân tộc thiếu số tại xã Đắk Phơi. Ảnh: H. Chuyên |
Thạc sĩ, bác sĩ Hoàng Hải Phúc, Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh cho biết, nâng cao tầm vóc người DTTS là nhiệm vụ mang tính chiến lược, đòi hỏi sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị. Ngày 10/6/2026, UBND tỉnh đã ban hành Quyết định số 1795/QĐ-UBND về Kế hoạch thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026 – 2035 trên địa bàn tỉnh, tạo cơ sở để các ngành, địa phương tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp chăm sóc sức khỏe và cải thiện dinh dưỡng cho người dân. Ngành y tế đang tham mưu triển khai Chiến lược quốc gia về dinh dưỡng giai đoạn 2026 – 2030, tầm nhìn đến năm 2045 với mục tiêu giảm tỷ lệ thiếu vi chất dinh dưỡng, giảm suy dinh dưỡng trẻ em và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Để đạt mục tiêu này, tỉnh sẽ tiếp tục củng cố mạng lưới y tế cơ sở; nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em; đẩy mạnh truyền thông thay đổi hành vi; tăng cường dinh dưỡng học đường; đồng thời gắn công tác dinh dưỡng với các chương trình giảm nghèo, phát triển sinh kế và xây dựng nông thôn mới.
Nâng cao tầm vóc người DTTS không thể thực hiện trong một sớm một chiều. Nhưng với những chính sách đúng hướng cùng sự thay đổi từ mỗi gia đình, mỗi cộng đồng, mục tiêu xây dựng một thế hệ đồng bào DTTS khỏe mạnh hơn, cao lớn hơn và có chất lượng nguồn nhân lực tốt hơn hoàn toàn có thể trở thành hiện thực.
Kim Oanh – Như Thanh
Nguồn: Báo Đắk Lắk điện tử
