Khám sức khỏe định kỳ để chủ động phòng bệnh

Hiện nay nhiều người vẫn quan niệm rằng “khi nào đau mới đến bệnh viện”. Những cơn đau đầu, mệt mỏi, mất ngủ hay tức ngực thoáng qua thường bị bỏ qua, thay vào đó là tâm lý “cố gắng chịu một chút” hoặc tự mua thuốc về uống.

Điều này khiến nhiều bệnh mạn tính không lây nhiễm như tăng huyết áp, đái tháo đường, tim mạch, ung thư… âm thầm phát triển. Đến lúc cơ thể suy sụp rõ rệt thì bệnh đã ở giai đoạn nặng, việc điều trị vất vả và tốn kém hơn nhiều.

Cũng như đa số mọi người, chỉ khi nào bệnh nặng, không thể chịu đựng nổi thì ông N.V.H. (56 tuổi, ở xã Ea Tul) mới đến bệnh viện khám bệnh; mỗi khi đau đầu, chóng mặt hay mất ngủ, ông chỉ mua vài viên thuốc uống rồi tiếp tục đi làm. Mùa thu hoạch cà phê năm ngoái, ông H. bắt đầu thấy cơ thể có dấu hiệu bất thường, leo dốc nhanh hụt hơi, thỉnh thoảng tức ngực nhưng ông vẫn cho rằng do tuổi tác và làm việc quá sức. Cho đến một buổi sáng, khi đang chuẩn bị ra rẫy, ông bất ngờ ôm ngực quỵ xuống nền nhà, vã mồ hôi lạnh, phải đưa đi cấp cứu. Các bác sĩ xác định ông bị nhồi máu cơ tim cấp trên nền tăng huyết áp kéo dài nhưng không được phát hiện, điều trị. Sau can thiệp đặt stent mạch vành, ông giữ được tính mạng nhưng sức khỏe giảm đi nhiều.

Khám sức khỏe định kỳ giúp phát hiện sớm bệnh lý, nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

Ngược lại, ông H.Đ.H. (ở phường Thành Nhất) luôn duy trì thói quen khám sức khỏe định kỳ nhiều năm nay dù bản thân không có biểu hiện bệnh rõ rệt. Thói quen này bắt đầu sau khi ông chứng kiến một người bạn thân bị đột quỵ khi mới ngoài 50 tuổi. Theo ông H., trước đó người bạn của ông vẫn sinh hoạt bình thường, chỉ thỉnh thoảng than mệt và đau đầu nhẹ nên cả gia đình đều nghĩ không có gì nghiêm trọng. “Từ lần đó tôi mới thấy sức khỏe không thể tự đánh giá bằng cảm giác được. Có nhiều bệnh âm thầm lắm, đến lúc phát hiện thì đã muộn rồi”, ông H. chia sẻ. Cứ khoảng 6 tháng đến một năm, ông lại đến bệnh viện kiểm tra huyết áp, tim mạch, đường huyết và mỡ máu. Trong một lần khám tổng quát gần đây, bác sĩ phát hiện ông bị hẹp động mạch vành giai đoạn sớm dù thời điểm đó ông vẫn ăn ngủ bình thường, không đau ngực hay khó thở. Nhờ phát hiện bệnh kịp thời, ông bắt đầu thực hành lối sống lành mạnh, điều chỉnh chế độ ăn uống, vận động hợp lý nên sức khỏe hiện vẫn ổn định.

Bác sĩ CKII Nguyễn Chí Huân, Trưởng Khoa Tim mạch (Bệnh viện Đa khoa Thiện Hạnh) cho biết: Điều đáng lo ngại hiện nay là nhiều bệnh lý tim mạch và chuyển hóa nguy hiểm thường tiến triển âm thầm, người bệnh gần như không nhận ra cho đến khi xảy ra biến chứng nặng. Các bệnh như tăng huyết áp, đái tháo đường hay rối loạn mỡ máu… là những bệnh có thể kéo dài nhiều năm mà không có biểu hiện rõ rệt. Trong khoảng thời gian đó, các yếu tố nguy cơ vẫn âm thầm làm tổn thương mạch máu, tim, não và thận. Không ít trường hợp đến khi nhập viện vì đột quỵ, nhồi máu cơ tim hoặc suy tim nặng mới phát hiện mình đã mắc bệnh từ lâu nhưng chưa phát hiện do chưa từng kiểm tra sức khỏe định kỳ.

Cũng theo bác sĩ Huân, phần lớn các bệnh lý nếu được phát hiện từ giai đoạn sớm đều có khả năng kiểm soát hiệu quả, chi phí điều trị thấp và ít biến chứng hơn nhiều. Ngược lại, khi bệnh đã tiến triển nặng, người bệnh thường phải điều trị kéo dài, tái nhập viện nhiều lần, giảm khả năng lao động và phụ thuộc nhiều hơn vào người thân. “Có những trường hợp nếu phát hiện sớm chỉ cần điều trị thuốc và thay đổi lối sống. Nhưng khi đã dẫn đến đột quỵ, suy tim hoặc suy thận thì việc điều trị sẽ kéo dài, tốn kém và phức tạp hơn rất nhiều”, bác sĩ Huân nhấn mạnh.

Các bác sĩ khuyến cáo, người trưởng thành nên khám sức khỏe định kỳ ít nhất mỗi năm một lần hoặc theo hướng dẫn của bác sĩ tùy tình trạng sức khỏe và yếu tố nguy cơ. Với người cao tuổi, người có bệnh nền, hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia, thừa cân hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh mạn tính, việc kiểm tra nên thực hiện thường xuyên hơn. Nhiều bệnh nguy hiểm có thể được phát hiện sớm chỉ qua những kiểm tra đơn giản như đo huyết áp, xét nghiệm đường huyết, mỡ máu, chức năng gan thận, điện tim hoặc siêu âm. Ngoài ra, người dân cũng nên tầm soát ung thư theo độ tuổi và yếu tố nguy cơ như ung thư vú, cổ tử cung, ung thư đại trực tràng, gan, phổi…

Các bác sĩ cũng lưu ý, khi cơ thể xuất hiện các dấu hiệu như đau tức ngực, khó thở, mệt kéo dài, chóng mặt, sụt cân bất thường, phù chân, tiểu đêm nhiều… thì cần đến cơ sở y tế kiểm tra sớm để chủ động phòng bệnh.

Thu Phượng