“Hiến kế” phát triển khu, cụm công nghiệp trong không gian phát triển mới

Trong không gian phát triển mới, Đắk Lắk đang đứng trước cơ hội hình thành hệ sinh thái công nghiệp quy mô lớn, kết nối vùng nguyên liệu Tây Nguyên với kinh tế biển và hệ thống logistics hiện đại.

Tại Hội thảo “Phát triển khu, cụm công nghiệp gắn với công nghiệp chế biến sâu và logistics liên vùng” mới đây, nhiều chuyên gia, nhà quản lý và doanh nghiệp đã hiến kế để tỉnh khai thác hiệu quả lợi thế này, hướng tới xây dựng nền công nghiệp hiện đại, công nghiệp xanh, có sức cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Tỉnh Đắk Lắk sẽ tập trung tái cấu trúc không gian và nâng cao chất lượng hạ tầng các khu, cụm công nghiệp; thu hút các tập đoàn, doanh nghiệp đầu tàu đầu tư vào chế biến sâu các sản phẩm chủ lực. Ảnh: Vạn Tiếp

♦ Đồng chí Đào Mỹ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh: Xây dựng hệ sinh thái công nghiệp đồng bộ trong không gian phát triển mới

Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, Đắk Lắk đang sở hữu không gian phát triển mới với những lợi thế khác biệt khi kết nối vùng nguyên liệu nông, lâm sản quy mô lớn ở phía Tây với tiềm năng kinh tế biển, cảng biển nước sâu và hệ thống logistics ở phía Đông. Đây là nền tảng để tỉnh tái định vị chiến lược phát triển công nghiệp theo hướng hiện đại, xanh và có tính liên kết vùng cao.

Mục tiêu của tỉnh không chỉ dừng lại ở việc mở rộng các khu, cụm công nghiệp, mà còn xây dựng được hệ sinh thái công nghiệp đồng bộ. Trong đó, khu, cụm công nghiệp trở thành hạt nhân của chuỗi giá trị chế biến sâu và mắt xích quan trọng trong mạng lưới logistics liên vùng. Để hiện thực hóa mục tiêu đó, tỉnh xác định phương châm hành động xuyên suốt là lấy hạ tầng làm nền tảng, doanh nghiệp làm trung tâm, chế biến sâu làm động lực, logistics làm mạch kết nối, khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và phát triển xanh làm đột phá.

Thời gian tới, Đắk Lắk sẽ tập trung tái cấu trúc không gian và nâng cao chất lượng hạ tầng các khu, cụm công nghiệp; thu hút các tập đoàn, doanh nghiệp đầu tàu đầu tư vào chế biến sâu các sản phẩm chủ lực; ưu tiên phát triển các trung tâm logistics, kho lạnh, trung tâm phân phối để hình thành hành lang kinh tế công nghiệp – logistics liên thông từ vùng nguyên liệu đến cảng biển. Đồng thời, tỉnh cũng đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và khẩn trương hoàn thiện danh mục các dự án trọng điểm về hạ tầng khu, cụm công nghiệp, chế biến sâu, logistics giai đoạn 2026 – 2030 cùng các cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tạo môi trường đầu tư thông thoáng, thu hút hiệu quả các nhà đầu tư chiến lược.

♦ Ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương): Phát triển khu công nghiệp sinh thái để tạo lợi thế cạnh tranh xanh

Trong bối cảnh chuyển đổi xanh đang trở thành yêu cầu bắt buộc của chuỗi cung ứng toàn cầu, Đắk Lắk cần tận dụng lợi thế về không gian phát triển mới. Quỹ đất công nghiệp còn lớn và sự kết nối giữa cao nguyên với biển để đi tắt, đón đầu bằng mô hình khu, cụm công nghiệp sinh thái, thay vì tiếp tục phát triển theo cách truyền thống. Lợi thế cạnh tranh của địa phương trong giai đoạn tới không còn nằm ở ưu đãi đầu tư hay giá thuê đất, mà chính là khả năng xây dựng hệ sinh thái công nghiệp xanh, thông minh và phát triển bền vững.

Từ thực tiễn phát triển các khu công nghiệp sinh thái tại nhiều địa phương, Bộ Công Thương đề xuất Đắk Lắk ưu tiên xây dựng Khu công nghiệp Phú Xuân và Khu công nghiệp Hòa Tâm theo mô hình sinh thái kiểu mẫu, tích hợp hệ thống điện mặt trời áp mái, tái sử dụng nước thải, quản lý năng lượng thông minh, giám sát phát thải số hóa và logistics xanh. Đồng thời từng bước chuyển đổi Khu công nghiệp Hòa Phú thành khu công nghiệp sinh thái đầu tiên của khu vực Tây Nguyên thông qua mô hình cộng sinh công nghiệp giữa các doanh nghiệp.

Đối với các cụm công nghiệp, cần phát triển theo định hướng “một cụm công nghiệp – một chuỗi giá trị nông sản chủ lực”, gắn với chế biến sâu cà phê, sầu riêng, lâm sản và nông nghiệp công nghệ cao; đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư hệ thống xử lý nước thải tập trung, tiếp cận tín dụng xanh và các tiêu chuẩn khu công nghiệp sinh thái.

♦ TS. Bùi Thanh Luân, Phó Chủ tịch Chi hội Robot Việt Nam: Đắk Lắk phải phát triển khu công nghiệp thế hệ mới

Việc mở rộng không gian phát triển đã mang đến cho Đắk Lắk lợi thế lớn. Đây là điều kiện thuận lợi để tỉnh trở thành trung tâm công nghiệp chế biến sâu và logistics của khu vực. Tuy nhiên, để biến lợi thế thành sức cạnh tranh thực sự, Đắk Lắk cần vượt qua ba điểm nghẽn lớn: nguồn nhân lực chất lượng cao còn thiếu, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo chưa phát triển đồng bộ và mô hình khu công nghiệp vẫn thiên về mở rộng diện tích thay vì nâng cao chất lượng.

Thực tế, cuộc cạnh tranh thu hút đầu tư hiện nay đã thay đổi. Nếu trước đây các địa phương cạnh tranh bằng ưu đãi đất đai thì nay nhà đầu tư quan tâm nhiều hơn đến chất lượng thể chế, hạ tầng, nguồn nhân lực và khả năng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. Vì vậy, Đắk Lắk cần chuyển từ tư duy “thu hút đầu tư” sang “lựa chọn nhà đầu tư chiến lược”, ưu tiên các dự án có hàm lượng công nghệ cao, giá trị gia tăng lớn và khả năng dẫn dắt các ngành công nghiệp hỗ trợ.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, tỉnh cần tập trung xây dựng hành lang công nghiệp – logistics cao nguyên – biển, phát triển các khu công nghiệp thế hệ mới theo hướng tích hợp hạ tầng số, năng lượng xanh, tự động hóa và logistics thông minh. Cùng với đó là đầu tư xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, đẩy mạnh đào tạo nguồn nhân lực công nghệ cao và hình thành đội ngũ kỹ sư, chuyên gia đáp ứng yêu cầu của các nhà đầu tư chiến lược.

♦ Đại tá Nguyễn Thành Sơn, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Cảng Cát Lái: Ba giải pháp đột phá để đưa khu, cụm công nghiệp Đắk Lắk phát triển bền vững

Đắk Lắk có lợi thế lớn về vùng nguyên liệu và tiềm năng phát triển công nghiệp chế biến sâu. Tuy nhiên, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay lại nằm ở hạ tầng logistics. Việc thiếu các trung tâm logistics hiện đại, cảng cạn (ICD), cùng hệ thống giao thông kết nối chưa đồng bộ khiến chi phí vận chuyển hàng hóa còn cao, làm giảm sức cạnh tranh của doanh nghiệp và hạn chế khả năng thu hút các dự án chế biến quy mô lớn.

Từ góc độ doanh nghiệp logistics, tôi đề xuất Đắk Lắk tập trung thực hiện ba nhóm giải pháp mang tính đột phá. Trước hết, quy hoạch các khu, cụm công nghiệp, trung tâm logistics và cảng cạn phải dựa trên dòng hàng thực tế, gắn với vùng nguyên liệu và chuỗi giá trị của các ngành hàng chủ lực, thay vì chỉ dựa trên địa giới hành chính. Thứ hai là ưu tiên đầu tư hạ tầng giao thông đa phương thức, đẩy nhanh tiến độ các tuyến cao tốc, nâng cấp các trục kết nối Đông – Tây và tăng cường liên kết với hệ thống cảng biển nhằm giảm chi phí logistics cho doanh nghiệp. Thứ ba là tỉnh cần mạnh dạn áp dụng mô hình hợp tác công – tư (PPP), thu hút các tập đoàn logistics lớn đầu tư cảng cạn, trung tâm logistics và các khu sơ chế, chế biến sâu ngay tại vùng nguyên liệu.

Khi quy hoạch, hạ tầng và cơ chế thu hút đầu tư được triển khai đồng bộ, Đắk Lắk sẽ từng bước hình thành hệ sinh thái công nghiệp – logistics hiện đại, nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản và tạo nền tảng phát triển các khu, cụm công nghiệp theo hướng bền vững, gắn kết chặt chẽ với chuỗi giá trị toàn cầu.

Thanh Xuân (ghi)