Đừng để lỡ “thời gian vàng” cứu sống trẻ bị đuối nước

Mùa hè là thời điểm tai nạn đuối nước ở trẻ em gia tăng. Điều đáng lo ngại là không ít trường hợp, dù nạn nhân đã được đưa lên bờ kịp thời nhưng người xung quanh lại lúng túng hoặc sơ cứu sai cách, làm mất “thời gian vàng” cứu sống trẻ.

Phóng viên Báo và Phát thanh, Truyền hình Đắk Lắk đã trao đổi với bác sĩ CKI Lý Tuấn Tài, Trưởng Khoa Cấp cứu nhi và Nhi sơ sinh (Bệnh viện Nhi Đức Tâm) chung quanh vấn đề này.

Bác sĩ CKI Lý Tuấn Tài.

* Thưa bác sĩ, vì sao những phút cấp cứu đầu tiên lại có vai trò quan trọng, quyết định cơ hội sống còn của trẻ bị đuối nước?

Khi trẻ bị đuối nước, tình trạng thiếu oxy xảy ra rất nhanh. Chỉ sau khoảng 4 – 6 phút ngừng thở, não đã bắt đầu bị tổn thương nghiêm trọng. Nếu thời gian thiếu oxy kéo dài hơn, nguy cơ tử vong hoặc để lại di chứng thần kinh nặng nề là rất cao. Vì vậy, việc sơ cứu đúng ngay tại hiện trường có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Điều đáng tiếc hiện nay là nhiều người vẫn chưa được trang bị đầy đủ kỹ năng cấp cứu cơ bản. Trong nhiều trường hợp, nạn nhân được đưa lên bờ khá sớm nhưng lại bỏ lỡ cơ hội sống vì không được hồi sức tim phổi kịp thời. Đây chính là khoảng trống lớn trong công tác phòng chống đuối nước hiện nay.

* Những sai lầm nào thường gặp nhất khi sơ cứu trẻ đuối nước, thưa bác sĩ?

Sai lầm phổ biến nhất là dốc ngược trẻ lên vai, xốc nước hoặc chạy vòng quanh với suy nghĩ phải “đổ hết nước ra ngoài” thì trẻ mới thở được. Tuy nhiên trên thực tế, cách làm này không giúp cải thiện tình trạng hô hấp mà còn làm chậm quá trình hồi sinh tim phổi, khiến mất đi thời gian vàng để cứu trẻ.

Một sai lầm khác là nhiều người quá tập trung vào việc gọi hỗ trợ mà quên tiến hành hồi sức tim phổi ngay lập tức. Trong cấp cứu đuối nước, từng giây đều rất quan trọng. Nếu trẻ ngừng thở mà không được ép tim, thổi ngạt kịp thời thì nguy cơ tử vong sẽ tăng lên rất nhanh.

Ngoài ra, cũng có không ít trường hợp người cấp cứu thiếu kỹ năng nên ép tim sai vị trí, thổi ngạt chưa đúng cách hoặc ngừng hồi sức tim phổi quá sớm vì nghĩ trẻ không còn khả năng hồi phục.

Hiện nay, nhiều phụ huynh đã quan tâm cho trẻ học bơi nhưng lại chưa chú trọng học kỹ năng cứu hộ và sơ cứu. Trong khi đó, thực tế cho thấy người đầu tiên tiếp cận nạn nhân thường là cha mẹ, người thân, hàng xóm hoặc giáo viên chứ không phải nhân viên y tế. Ở nhiều nơi, kỹ năng hồi sức tim phổi vẫn chưa được phổ cập rộng rãi trong cộng đồng. Không ít người lo sợ làm sai nên không dám thực hiện sơ cứu. Nhưng trong trường hợp đuối nước, việc không làm gì còn nguy hiểm hơn rất nhiều.

Học sinh thực hành kỹ năng sơ cứu đuối nước tại trường học.

Theo tôi, cần đưa kỹ năng sơ cứu đuối nước vào trường học, các lớp tập huấn cộng đồng, đoàn thể địa phương để người dân được hướng dẫn và thực hành thường xuyên thay vì chỉ nghe lý thuyết.

* Trong trường hợp phát hiện trẻ bị đuối nước, cần ưu tiên điều gì đầu tiên, thưa bác sĩ?

Trước hết phải bảo đảm an toàn cho người cứu. Nếu không biết bơi thì tuyệt đối không tự ý nhảy xuống nước mà có thể sử dụng phao, áo nổi, sào, dây hoặc các vật nổi để hỗ trợ kéo trẻ vào bờ an toàn.

Sau khi đưa được trẻ ra khỏi mặt nước, cần nhanh chóng kiểm tra xem trẻ còn thở hay không. Nếu trẻ ngừng thở hoặc chỉ thở ngáp thì phải tiến hành hồi sức tim phổi ngay lập tức, đồng thời gọi cấp cứu 115 để được hỗ trợ. Người dân cần nhớ rằng ép tim và thổi ngạt càng sớm thì cơ hội cứu sống trẻ càng cao.

Bên cạnh đó, phòng ngừa vẫn là giải pháp quan trọng nhất. Phụ huynh không nên để trẻ chơi gần ao hồ, sông suối khi thiếu người lớn giám sát. Khi cho trẻ đi bơi cần trang bị áo phao phù hợp và luôn có người theo sát.

Quan trọng hơn, mỗi gia đình nên chủ động học kỹ năng sơ cứu cơ bản. Chỉ cần biết cách ép tim, thổi ngạt đúng cũng có thể giúp cứu sống một đứa trẻ trong tình huống nguy cấp.

* Xin cảm ơn bác sĩ!

Hồng Chuyên (thực hiện)