Chú trọng phòng bệnh sốt rét

Mặc dù tình hình bệnh sốt rét trên địa bàn tỉnh những năm gần đây đã được kiểm soát tốt nhưng nguy cơ mắc bệnh vẫn còn ở một số địa bàn, nhất là những nơi người dân thường xuyên đi rừng, ngủ rẫy hoặc có sự giao lưu, di chuyển từ vùng lưu hành sốt rét trở về. Vì vậy, duy trì các thói quen phòng bệnh, chủ động phát hiện và điều trị sớm vẫn là giải pháp quan trọng để bảo vệ sức khỏe cộng đồng, hướng tới mục tiêu loại trừ sốt rét.

Theo bác sĩ CKII Hoàng Hải Phúc, Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh, theo lộ trình trước đây, tỉnh Đắk Lắk đã có thể hướng tới mục tiêu loại trừ sốt rét trong năm 2026. Tuy nhiên, sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, tổ chức chính quyền địa phương hai cấp và sáp nhập tỉnh, phạm vi địa bàn thực hiện công tác phòng, chống và đánh giá tình hình sốt rét cũng thay đổi. Trong năm 2023 và năm 2024, khu vực Phú Yên cũ vẫn ghi nhận các ca sốt rét nội địa. Theo quy định của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cũng như của Việt Nam, để được công nhận loại trừ sốt rét trên phạm vi toàn tỉnh, địa phương phải có 3 năm liên tục không ghi nhận ca bệnh sốt rét mới. Do đó, thời điểm tỉnh Đắk Lắk được công nhận loại trừ sốt rét trên toàn tỉnh dự kiến sẽ phải lùi đến khoảng năm 2027 – 2028.

Người dân thường xuyên đi rừng, ngủ rẫy cần chủ động lấy máu xét nghiệm sốt rét, nhất là khi có triệu chứng nghi ngờ mắc bệnh. Ảnh: Đình Thi

Hiện nay, ngành y tế tập trung giám sát véc tơ truyền bệnh, chủ động giám sát ký sinh trùng và giám sát các trường hợp sốt rét ngoại lai nhằm phát hiện sớm những nguy cơ có thể ảnh hưởng đến kết quả phòng, chống và loại trừ sốt rét trên địa bàn tỉnh. Bác sĩ Hoàng Hải Phúc cho biết, một số khu vực trên địa bàn tỉnh vẫn có nguy cơ cao mắc sốt rét gồm Ea Súp, Buôn Đôn, Ea H’leo, Krông Năng, Ea Kar, Sông Hinh và Đồng Xuân. Đây cũng là những địa bàn cần tiếp tục duy trì công tác giám sát, nhất là tại những khu vực người dân thường xuyên đi rừng, ngủ rẫy hoặc có điều kiện tiếp xúc với môi trường có muỗi truyền bệnh. Đơn cử như tại buôn Đrăng Phốk (xã Buôn Đôn) nằm sâu trong vùng lõi Vườn Quốc gia Yok Đôn, cuộc sống của người dân gắn liền với rừng, người dân thường xuyên đi rừng, ngủ rẫy, nguy cơ tiếp xúc với muỗi truyền bệnh vẫn còn. Vì vậy, đây là địa bàn được ngành y tế duy trì giám sát nhằm phát hiện sớm trường hợp mắc bệnh và ngăn chặn nguy cơ sốt rét quay trở lại.

Sốt rét là bệnh truyền nhiễm do ký sinh trùng Plasmodium gây ra, lây truyền chủ yếu qua muỗi Anopheles. Khi người mắc sốt rét, ký sinh trùng phát triển trong hồng cầu và làm hồng cầu bị phá hủy, từ đó có thể khiến lượng hemoglobin trong máu giảm, gây thiếu máu. Trường hợp thiếu máu nặng, chỉ số hemoglobin có thể giảm xuống mức rất thấp. Khi đó, người bệnh có thể mệt mỏi, da xanh, niêm mạc nhợt và đối mặt với nguy cơ xuất hiện những biến chứng nghiêm trọng. Đặc biệt, nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, sốt rét có thể diễn biến nặng, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và tính mạng người bệnh.

Cán bộ y tế hướng dẫn người dân thực hiện các biện pháp phòng, chống muỗi đốt khi đi rừng để phòng bệnh sốt rét. Ảnh: Đình Thi

Từ thực tế tại các địa bàn vùng rừng núi, việc chủ động phòng bệnh vẫn có ý nghĩa quan trọng, ngay cả khi tình hình sốt rét trên địa bàn tỉnh đang được kiểm soát tốt. Người dân cần duy trì những thói quen đơn giản để hạn chế nguy cơ mắc bệnh, trước hết là ngủ màn – kể cả ban ngày tại những nơi có nguy cơ muỗi truyền bệnh; mặc quần áo dài khi đi rừng, làm việc ngoài trời hoặc ở những nơi có nhiều muỗi. Khi ngủ lại trong rừng, lán trại hay nương rẫy, cần thực hiện các biện pháp phòng muỗi đốt, đồng thời phối hợp với cán bộ y tế trong các hoạt động giám sát véc tơ và phòng, chống sốt rét tại địa phương.

Bên cạnh đó, ngành y tế địa phương cần chủ động giám sát ký sinh trùng và phát hiện sớm người mắc bệnh. Những trường hợp có dấu hiệu nghi ngờ mắc sốt rét cần được phát hiện, xét nghiệm và điều trị kịp thời; nhất là đối với những người từ các khu vực có lưu hành sốt rét trở về để hạn chế nguy cơ sốt rét ngoại lai xâm nhập và phát sinh các trường hợp mắc mới.

Mai Lê