Cảnh giác với các thủ đoạn sử dụng AI để lừa đảo

Thời gian gần đây, nhiều người nhận các cuộc gọi video giả mạo người thân, lãnh đạo cơ quan, công an hoặc nhân viên ngân hàng để vay tiền, yêu cầu chuyển khoản khẩn cấp. Các đối tượng sử dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) để sao chép giọng nói, dựng hình ảnh deepfake khiến nạn nhân khó phân biệt thật – giả.

Mới đây, bà N.T.H. (trú thôn 6, xã M’Drắk) nhận được cuộc gọi video từ tài khoản mạng xã hội mang tên con trai đang học đại học ở TP. Hồ Chí Minh. Trong màn hình hiện lên khuôn mặt giống hệt con bà, giọng nói run run: “Con bị tai nạn giao thông, đang phải nhập viện cấp cứu. Mẹ chuyển gấp 50 triệu đồng để đóng viện phí…”.

Cuộc gọi chỉ kéo dài chưa đầy một phút. Hình ảnh mờ, âm thanh chập chờn nhưng đủ khiến người mẹ hoảng loạn. Rất may, bà cảnh giác gọi điện lại xác minh thì con trai vẫn đang ở ký túc xá. “Tôi nghe đúng giọng con mình. Khuôn mặt cũng là nó. Nếu không gọi lại kiểm tra chắc chắn đã mất tiền”, bà H. kể.

Anh T.V.M. (trú tổ dân phố 2, phường Ea Kao) cũng từng nhận cuộc gọi từ một tài khoản Zalo có hình đại diện là bạn thân. Người này nói đang cần vay gấp 20 triệu đồng để xử lý công việc và hứa vài giờ sau sẽ trả. “Giọng nói giống đến mức tôi không nghi ngờ gì. Nhưng do trước đó có đọc cảnh báo lừa đảo deepfake nên tôi gọi điện trực tiếp xác minh. Hóa ra tài khoản bạn tôi đã bị hack”, anh M. chia sẻ.

Ảnh minh họa.

Thượng tá Nguyễn Quang Vịnh, Trưởng Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Công an tỉnh Đắk Lắk) cho biết, sự phát triển nhanh chóng của AI đang tạo ra nhiều thách thức mới cho công tác đấu tranh với tội phạm mạng.

Trước đây các hình thức lừa đảo chủ yếu dựa vào tin nhắn hoặc cuộc gọi thông thường, người dân còn có thể nhận diện qua giọng nói, cách giao tiếp. Nhưng hiện nay, tội phạm công nghệ cao sử dụng AI để giả giọng nói, nhận diện khuôn mặt nhằm lừa đảo, chiếm đoạt tài sản với thủ đoạn ngày càng tinh vi. AI có thể tạo ra hình ảnh, giọng nói như thật khiến nhiều nạn nhân mất cảnh giác. Một số phần mềm còn cho phép tạo video “nói chuyện” với khẩu hình, biểu cảm tự nhiên khiến nhiều người dễ bị đánh lừa.

Không chỉ giả người thân, các đối tượng còn dựng clip giả mạo người nổi tiếng, bác sĩ, chuyên gia tài chính để quảng cáo đầu tư sinh lời, bán thuốc hoặc kêu gọi từ thiện. Theo các chuyên gia an ninh mạng, đây là dạng lừa đảo mới cực kỳ nguy hiểm bởi AI khiến thông tin giả trở nên chân thực hơn bao giờ hết.

Cán bộ chiến sĩ Công an xã Ea Hiao tuyên truyền người dân cảnh giác các thủ đoạn lừa đảo trên nền tảng số.

Thực tế cho thấy, nhiều đường dây lừa đảo xuyên quốc gia đang sử dụng AI như một “công cụ hỗ trợ” để thực hiện các hành vi phạm tội. Cuối năm 2025, Phòng An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao – Công an tỉnh Đắk Lắk đã triệt phá nhóm đối tượng hoạt động tại Campuchia, sử dụng mạng xã hội để lừa đảo hàng nghìn người trên cả nước, chiếm đoạt hơn 140 tỷ đồng.

Cơ quan công an đề nghị người dân tuyệt đối không chuyển tiền chỉ qua cuộc gọi hoặc video chưa được xác minh. Khi nhận yêu cầu vay tiền, chuyển khoản khẩn cấp từ người thân, cần gọi điện trực tiếp để kiểm tra; hạn chế đăng tải công khai quá nhiều video, giọng nói cá nhân lên mạng xã hội. “Trong thời đại AI bùng nổ, nhiều khi mắt thấy chưa chắc là thật, tai nghe chưa chắc là đúng. Người dân cần nâng cao cảnh giác và trang bị kỹ năng số để tự bảo vệ mình” – Thượng tá Nguyễn Quang Vịnh khuyến cáo.

Lê Thành