Từ một địa phương từng đối mặt với tình trạng thiếu điện, Đắk Lắk đã từng bước vươn lên trở thành trung tâm năng lượng của khu vực Tây Nguyên với hệ thống nguồn điện đa dạng. Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển mới, bài toán hạ tầng truyền tải và giải tỏa công suất đang đặt ra những thách thức cần sớm tháo gỡ để ngành năng lượng tiếp tục giữ vai trò trụ cột của nền kinh tế.
Phong phú nguồn điện
Công nghiệp năng lượng luôn giữ vai trò nền tảng, bảo đảm cho sự phát triển kinh tế – xã hội, quốc phòng, an ninh. Tại Đắk Lắk, ngành năng lượng hình thành và phát triển qua nhiều giai đoạn, từ thủy điện truyền thống đến các loại hình năng lượng tái tạo hiện đại.
Dấu mốc đầu tiên của ngành điện địa phương là Nhà máy Thủy điện Dray H’Linh, hoàn thành năm 1984 với công suất 12 MW. Từ đây, hàng loạt công trình thủy điện được đầu tư trên lưu vực sông Sêrêpốk và sông Ba, góp phần quan trọng trong việc cung cấp điện cho sản xuất và sinh hoạt.
Khoảng hơn một thập kỷ trở lại đây, Đắk Lắk chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ của các nguồn năng lượng tái tạo. Toàn tỉnh hiện có 25 nhà máy thủy điện với tổng công suất hơn 1.223 MW; 2 dự án điện gió với công suất 428,8 MW; 16 nhà máy điện mặt trời nối lưới đạt hơn 1.607 MW và hơn 6.500 hệ thống điện mặt trời mái nhà với tổng công suất 758,6 MWp. Ngoài ra, địa phương còn có nhà máy điện sinh khối tận dụng phụ phẩm nông nghiệp. Sản lượng điện năm 2025 ước đạt gần 10 tỷ kWh, tăng 13,68% so với năm trước, góp phần bảo đảm nhu cầu điện cho phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh.
Không chỉ cung cấp điện, ngành năng lượng còn tạo ra giá trị gia tăng cho sản xuất. Điển hình, Nhà máy điện sinh khối của Công ty TNHH Công nghiệp KCP Việt Nam đã tận dụng bã mía và các phụ phẩm nông nghiệp khác để phát điện, vừa giảm thiểu chất thải, vừa tạo nguồn thu ổn định, đồng thời hỗ trợ người trồng mía thông qua các chính sách về giá và vật tư đầu vào.
Song song với phát triển nguồn điện, hệ thống lưới điện cũng được đầu tư mở rộng. Toàn tỉnh hiện có 335 km đường dây 500 kV, 667,8 km đường dây 220 kV, 821,3 km đường dây 110 kV cùng hàng nghìn km đường dây trung, hạ áp. Hệ thống này cơ bản đáp ứng nhu cầu sản xuất, sinh hoạt và góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ điện.
Bài toán về mặt bằng và giải tỏa công suất
Theo đánh giá của các ngành chuyên môn, Đắk Lắk là một trong các địa phương có nhiều tiền đề thuận lợi trong việc phát triển năng lượng, năng lượng tái tạo, từ thủy điện cho đến điện mặt trời, điện gió, điện sinh khối… Tuy nhiên, tỉnh vẫn còn khó khăn, vướng mắc trong việc phát triển nguồn và lưới điện.
Cụ thể, đối với các dự án điện gió, do có tính chất đặc thù nên việc xác định phạm vi an toàn công trình so với khu dân cư theo Thông tư số 02/2019/TT-BCT của Bộ Công Thương còn gặp vướng mắc; chưa có hướng dẫn về mức bồi thường, hỗ trợ đối với nhà, công trình kiến trúc trong phạm vi này. Vì vậy, các địa phương gặp khó khăn khi giải quyết kiến nghị của các hộ dân về lập phương án bồi thường, hỗ trợ để di dời nhà ở, công trình đi nơi khác.
Bên cạnh đó, tình hình phụ tải điện tiêu thụ trong những năm qua cho thấy, công suất tiêu thụ tại chỗ của tỉnh Đắk Lắk khá thấp. Dự kiến đến năm 2030, công suất phụ tải cực đại khoảng 1.000 MW. Trong khi đó, nguồn điện quy hoạch phát triển thêm cho giai đoạn 2025 – 2030 có tổng công suất lên đến 8.200 MW. Hạ tầng truyền tải đường dây 500 kV, 220 kV hiện nay sẽ không đủ khả năng truyền tải khi phát triển thêm nguồn điện theo quy hoạch đã được phê duyệt. Do đó, nhu cầu đầu tư, xây dựng trạm biến áp, đường dây truyền tải theo quy hoạch được phê duyệt để truyền tải và giải tỏa hết công suất nguồn điện tăng thêm là rất cần thiết và cấp bách, nhưng nguồn ngân sách chưa đáp ứng được.
Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đào Mỹ, sau khi Quy hoạch điện VIII được điều chỉnh và thông qua, tỉnh Đắk Lắk đã có kế hoạch tổ chức thực hiện gắn với Quy hoạch tỉnh và các quy hoạch khác có liên quan. Địa phương cũng sẵn sàng các phương án bảo đảm cung cấp điện; tổ chức phát triển hệ thống truyền tải điện đồng bộ với tiến độ thực hiện các nguồn điện, nhu cầu phát triển phụ tải của tỉnh. Về lâu dài, tỉnh Đắk Lắk kiến nghị Bộ Công Thương xem xét, chỉ đạo Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) quan tâm, bố trí đủ nguồn vốn và tập trung đầu tư các dự án 500 kV, 220 kV đã được phê duyệt tại Điều chỉnh Quy hoạch điện VIII để giải tỏa công suất nguồn điện của tỉnh giai đoạn 2025 – 2030.
Minh Thông – Thanh Xuân
Nguồn: “Báo Đắk Lắk điện tử”. Link tại đây.
