Trong quá trình chuyển đổi số ngành thuế, việc phát hiện và ngăn chặn hành vi sử dụng song song hai hệ thống sổ kế toán tài chính đang trở thành một yêu cầu cấp thiết. Mới đây, Cục Thuế đã có công văn gửi các tổ chức cung cấp giải pháp hóa đơn điện tử và các tổ chức cung cấp dịch vụ giá trị gia tăng về giao dịch điện tử trong lĩnh vực thuế đề nghị phối hợp ngăn chặn hành vi này.
Hiểu một cách đơn giản, “hai sổ kế toán” là việc một doanh nghiệp, cơ sở kinh doanh duy trì đồng thời từ hai hệ thống ghi chép tài chính trở lên trong cùng một kỳ kế toán. Một hệ thống phản ánh đầy đủ doanh thu, chi phí để phục vụ quản trị nội bộ; hệ thống còn lại được điều chỉnh nhằm giảm số thuế phải nộp.
Nếu trước đây hành vi này chủ yếu thực hiện thủ công, thì nay, với sự hỗ trợ của công nghệ, việc vận hành nhiều phần mềm kế toán song song trở nên dễ dàng và khó phát hiện hơn.
Cụ thể, một giao dịch bán hàng có thể được ghi nhận đầy đủ trên hệ thống hóa đơn điện tử, nhưng lại không được phản ánh tương ứng trong hệ thống kế toán dùng để kê khai thuế; hoặc doanh thu bị “chia nhỏ” qua nhiều nền tảng khác nhau. Khi dữ liệu bị chia tách như vậy, việc đối chiếu trở nên phức tạp, tạo ra những “vùng xám” dễ bị lợi dụng.
Tình trạng này không chỉ gây thất thu ngân sách mà còn làm méo mó môi trường kinh doanh, cạnh tranh không lành mạnh.
Ở góc độ nội tại, việc duy trì hai hệ thống sổ sách cũng giống như một “con dao hai lưỡi”. Dữ liệu tài chính không đồng nhất sẽ khiến việc ra quyết định quản trị thiếu chính xác. Doanh nghiệp có thể “qua mặt” được cơ quan thuế trong ngắn hạn, nhưng lại tự làm suy yếu khả năng kiểm soát rủi ro của chính mình. Chưa kể, trong bối cảnh các ngân hàng, tổ chức tín dụng ngày càng dựa vào dữ liệu số để thẩm định, một hồ sơ tài chính thiếu minh bạch sẽ trở thành rào cản lớn trong việc tiếp cận vốn và mở rộng hoạt động.
Để ngăn chặn từ gốc, ngành thuế đang hướng tới kiểm soát ngay từ “đầu vào” của dữ liệu. Theo đó, các đơn vị cung cấp phần mềm được yêu cầu không phát triển hoặc hỗ trợ các giải pháp có khả năng vận hành song song nhiều hệ thống kế toán cho cùng một doanh nghiệp. Đồng thời, phần mềm cần tích hợp cơ chế cảnh báo, lưu lại lịch sử thay đổi dữ liệu và tự động phát hiện dấu hiệu bất thường trong quá trình sử dụng.
Cùng với đó, việc kết nối đồng bộ giữa phần mềm bán hàng, kế toán và hóa đơn điện tử được đẩy mạnh, bảo đảm dữ liệu giao dịch được chuyển đầy đủ, kịp thời đến cơ quan thuế. Khi dữ liệu được liên thông và kiểm soát theo thời gian thực, khả năng che giấu hay điều chỉnh số liệu sẽ bị giảm đáng kể. Đây có thể xem là “lá chắn kỹ thuật” quan trọng trong môi trường số.
Tuy nhiên, công nghệ chỉ là một phần của giải pháp. Yếu tố con người và cơ chế quản lý mới là nền tảng quyết định. Việc tăng cường phân tích rủi ro, tập trung kiểm tra các trường hợp có dấu hiệu bất thường, cùng với chế tài đủ mạnh sẽ góp phần nâng cao tính răn đe.
Quan trọng hơn, khi doanh nghiệp nhận thức rõ rằng minh bạch tài chính không chỉ là nghĩa vụ mà còn mang lại lợi ích thiết thực, từ nâng cao uy tín, dễ dàng tiếp cận vốn đến mở rộng thị trường… thì họ sẽ có động lực tuân thủ tốt hơn.
Một nền kinh tế minh bạch không thể tồn tại nếu vẫn còn những “vùng xám” trong quản trị tài chính. Và trong hành trình đó, mỗi doanh nghiệp cần lựa chọn con đường phát triển bền vững, thay vì tìm kiếm lợi ích ngắn hạn từ những hành vi vi phạm.
Việt An
Nguồn: “Báo Đắk Lắk điện tử”. Link tại đây.
